SŁUCHAJ: Pogoda dla surferów - 09.10.2026

Szczegółowe parametry pogodowe

Wiatr

• Wiatr: Kierunek zachodni (W):

  • Piątek: Prawdziwy, atomowy podmuch – aż 7 Bf! Surferzy opanują akwen, a przechodnie będą musieli mocno trzymać parasole.

  • Sobota: Wiatr wyraźnie słabnie do 4–5 Bf.

  • Niedziela: Spokojniejsze 4 Bf z ćwiartki zachodniej.

Temperatura

• Ochłodzenie – w powietrzu oraz w wodzie wyrównane +15°C.

Akwen i plaża

•  Piątek przyniesie opady deszczu i silne porywy, sobota przelotne deszcze z przejaśnieniami, a niedziela zaoferuje najbardziej słoneczną aurę.

Raport z Półwyspu: Zagrożony gatunek Turysty i jesienny sen Kaszubów

W ten bardzo wietrzny weekend silny wiatr i ochłodzenie wywieją prawdopodobnie prawie wszystkich wczasowiczów z Półwyspu.

W poniedziałek w Jastarni praktycznie prawie nie będzie żywej duszy na ulicach, chyba że brać pod uwagę nielicznych Kaszubów (gatunek endemiczny, żeruje przede wszystkim wczesnym rankiem, resztę doby spędza przed dziwnym urządzeniem ze szklanym ekranem) lub jeszcze mniej licznych Turystów (z gatunku homo samotnicus i homo emeryticus - żerują za dnia, resztę doby przesypiają).

Turystów jest teraz tak mało, ze grozi im całkowite wyginiecie. Rozważa się więc ich hodowlę, ale nie wiadomo, czy po wypuszczeniu takich wyhodowanych Turystów na wolność, pozostaliby oni na miejscu, czy też pouciekali, aby wydawać pieniądze gdzie indziej lub co gorsza zadomowili się tu i pobudowali nowe pensjonaty zwiększając i tak ostrą już konkurencję na rynku.

Cóż.... aby do wiosny! Teraz trzeba się zakopać w liście i śniąc o wiośnie przetrwać zimę. Będzie wiosna, będzie ciepło i słonecznie, będą nowi Turyści, będą pieniążki, będzie dobrze... ;-)

Tekst i zdjęcie: Andrzej Jóźwik
Opracowanie: Angelika Kummer

Aktualna prognoza dla Półwyspu Helskiego oraz Zatoki Gdańskiej i Puckiej: augustyna.pl/prognozy

SŁUCHAJ: Pogoda dla surferów - 08.10.2026

Szczegółowe parametry pogodowe

Wiatr

• Południowy (S) o sile 4 Bf. Taki kierunek gwarantuje idealne zróżnicowanie na spocie w Jastarni – fale po nawietrznej stronie mielizny oraz gładką taflicę po zawietrznej!

Temperatura

• Bardzo przyjemny skok temperatury – +18°C na lądzie oraz stałe, sprawdzone +16°C w falach Zatoki i morza.

Akwen i plaża

• Pierwsza połowa dnia słoneczna i idealna na deski, pod wieczór nadejdą chmury i przelotne opady. To jednak tylko zapowiedź znacznie silniejszego wiatru, który nadejdzie już jutro!

Lotnisko EPJA Jastarnia – wymagające lądowisko na piaszczystej mierzei

Nie wszyscy wiedzą, ale w Jastarni, a dokładnie na wjeździe do niej od strony Władysławowa mamy lotnisko. Małe i trawiaste, ale jest!

Ma międzynarodowe oznaczenie EPJA i współrzędne:

• N54°42'38.9" E018°38'39.0"

• Jastarnia-Radio 122.830

• Elewacja 3 ft

RWY, czyli pas startowy jest na kierunku 121°/301° i ma długość 600 x 30 m

Lotnisko ma pas trawiasty, oznakowany. Jest to wymagające lądowisko ze względu na otaczające je drzewa i trawiasty pas startowy.

Ze względu na piaszczyste podłoże oraz zmienny stan murawy (m.in. aktywność dzikich zwierząt w okolicy), przed każdym planowanym przylotem obowiązkowo skontaktuj się telefonicznie z zarządzającym w celu uzyskania zgody (PPR – Prior Permission Required) oraz aktualnych informacji o stanie pasa.

Lądowanie tutaj bywa wyzwaniem. Często występuje tu boczny wiatr oraz zawirowania powietrza (tzw. rotory i duszenia), ponieważ pas jest osłonięty przez nadmorski las.

Obszar lotniska leży na ważnym szlaku migracyjnym rzadkich gatunków ptaków. Można tu spotkać m.in. trznadla czubatego, trznadelka, jarzębatkę czy ohara.

W czasie sezonu używane jest jako baza dla skoczków spadochronowych.

Na miejscu znajduje się dwupoziomowy terminal z tarasem widokowym i kawiarnią, z którego można oglądać startujące i lądujące maszyny.

Tekst i zdjęcie: Andrzej Jóźwik
Opracowanie: Angelika Kummer

Aktualna prognoza dla Półwyspu Helskiego oraz Zatoki Gdańskiej i Puckiej: augustyna.pl/prognozy

SŁUCHAJ: Pogoda dla surferów - 07.10.2026

Szczegółowe parametry pogodowe

Wiatr

• Zupełny brak wiatru (0–1 Bf). Idealne warunki do regeneracji, spacerów i spędzania czasu na świeżym powietrzu.

Temperatura

• Równe, bardzo komfortowe +16°C w powietrzu oraz dokładnie +16°C w falach Bałtyku i Zatoki.

Akwen i plaża

• Bezchmurne niebo, cisza i absolutny spokój. Prawdziwa chwila oddechu i nadmorskiego luksusu przed nadciągającym, wietrznym weekendem.

MOC Z MORSKIEGO ZŁOTA: Na co pomaga bursztyn w medycynie naturalnej?

Bursztyn i zawarty w nim kwas bursztynowy są tradycyjnie stosowane w medycynie naturalnej jako środek wspomagający w łagodzeniu objawów wielu dolegliwości, choć nie zastępują tradycyjnego leczenia. Na jakie dolegliwości podobno pomaga bursztyn?

• Bóle reumatyczne i mięśniowe: Nalewka bursztynowa wcierana w skórę przynosi ulgę w bólach stawów i pleców.

• Przeziębienia i infekcje: Pomaga łagodzić katar, gorączkę, bóle gardła oraz wzmacnia ogólną odporność organizmu.

• Bóle głowy i migreny: Wcieranie nalewki w skronie lub noszenie bursztynowej biżuterii ma działanie kojące.

• Problemy z tarczycą: Noszenie surowego naszyjnika blisko szyi ma wspomagać pracę tarczycy (np. przy niedoczynności).

• Bolesne ząbkowanie: Bursztynowe korale dla dzieci są używane do łagodzenia opuchlizny i bólów dziąseł.

• Problemy skórne i rany: Preparaty z dodatkiem bursztynu przyspieszają gojenie i wykazują działanie antyseptyczne

Tekst i zdjęcie: Andrzej Jóźwik
Opracowanie: Angelika Kummer

Aktualna prognoza dla Półwyspu Helskiego oraz Zatoki Gdańskiej i Puckiej: augustyna.pl/prognozy

SŁUCHAJ: Pogoda dla surferów - 06.10.2026

Szczegółowe parametry pogodowe

Wiatr

• Solidne, stabilne podmuchy z zachodu (W) o sile 4 Bf. Dobre warunki do pływania, choć niebo pozostanie chmurne.

Temperatura

• Równe +18°C w powietrzu oraz +16°C w wodzie. Uwaga: woda powoli chłodzi się w stronę +15°C – czas na grubszy sprzęt piankowy!

Akwen i plaża

• Jesienna, spokojna aura. Czas uzupełnić pianki o kaptury, rękawice oraz zapas gorącej herbaty w termosie.

Zaginiony „ósmy cud świata” – tajemnica Bursztynowej Komnaty

Bursztynowa Komnata, nazywana często „ósmym cudem świata”, to bez wątpienia najbardziej fascynująca i spektakularna zagadka w historii nowożytnego rzemiosła i poszukiwań skarbów. To kompletny, olśniewający wystrój całego pokoju, wykonany z ton precyzyjnie obrobionego bursztynu, luster oraz złota.

Prace nad komnatą ruszyły w 1701 roku na zlecenie pruskiego króla Fryderyka I. Zaprojektował ją ceniony architekt Andreas Schlüter, a ręcznie tworzyli ją przez kilkanaście lat najwybitniejsi mistrzowie bursztyniarscy z Gdańska.

W 1716 roku syn Fryderyka, król Fryderyk Wilhelm I, podarował niedokończoną komnatę carowi Piotrowi I Wielkiemu. Podarek miał przypieczętować sojusz polityczno-wojskowy przeciwko Szwedom.

Skarb trafił ostatecznie do Pałacu Katarzyny w Carskim Siole koło Petersburga. Własny wkład w jej rozwój wniosła caryca Elżbieta – na jej polecenie włoski architekt Bartolomeo Rastrelli znacząco ją rozbudował. Po dodaniu luster, kolejnych partii bursztynu i złoceń gabinet liczył około 90 metrów kwadratowych powierzchni i lśnił ponad 6 tonami surowca.

W 1941 roku, po napaści III Rzeszy na ZSRR, niemieccy żołnierze zajęli pałac. Zdjęli cenne panele w zaledwie 36 godzin, zapakowali do skrzyń i wywieźli do zamku w Królewcu (dzisiejszy Kaliningrad). Tam komnata była wystawiana na widok publiczny aż do przełomu lat 1944/1945, gdy w obliczu nadciągającej Armii Czerwonej zapakowano ją i schowano do zamkowych podziemi. Od tamtego momentu nikt oficjalnie nie widział oryginału. 

Wielu historyków uważa, że spakowane w skrzyniach panele po prostu doszczętnie spłonęły (bursztyn pali się bardzo łatwo). Pojawiły się też plotki, że skrzynie załadowano na pokład legendarnego statku MS Wilhelm Gustloff, który został zatopiony przez radziecki okręt podwodny w styczniu 1945 roku. Poszukiwacze regularnie badają również gigantyczne, betonowe schrony z czasów wojny. Głównym celem wieloletnich, głębokich odwiertów i badań georadarowych były m.in. Mamerki na Mazurach (kwatera główna Niemieckich Wojsk Lądowych), podziemia zamku Książ czy Góry Sowie. Żadne z tych poszukiwań nie przyniosło przełomu.

 Ponieważ szanse na odnalezienie oryginalnych paneli w dobrym stanie są bliskie zeru (bursztyn bez odpowiedniej wilgotności niszczeje i kruszy się), podjęto decyzję o odtworzeniu dzieła. W latach 1979–2003 w Carskim Siole, na podstawie starych fotografii i planów, stworzono replikę Bursztynowej Komnaty. Kosztowało to ponad 11 milionów dolarów i dziś turyści z całego świata mogą ponownie podziwiać ten zapierający dech w piersiach widok. W Polsce wierną replikę fragmentów w skali 1:1 można z kolei zobaczyć w muzeum w Mamerkach.

Tekst i zdjęcie: Andrzej Jóźwik
Opracowanie: Angelika Kummer

Aktualna prognoza dla Półwyspu Helskiego oraz Zatoki Gdańskiej i Puckiej: augustyna.pl/prognozy

SŁUCHAJ: Pogoda dla surferów - 05.10.2026

Szczegółowe parametry pogodowe

Wiatr

• Solidny, równy podmuch z zachodu (W) o sile 4 Bf uderzający przez cały dzień. Wyśmienite warunki do stabilnego pływania po morskiej i zatokowej stronie!

Temperatura

• Identyczna w obu środowiskach – równe +16°C w powietrzu oraz +16°C w wodzie.

Akwen i plaża

• Umiarkowanie słoneczny, ale bardzo przyjemny jesienny dzień. Zapowiedź nadchodzących sztormów zwiastuje idealny czas dla zbieraczy morskich skarbiec.

Złoto z morskiej fali: 7 niezwykłych faktów o bursztynie

Idzie jesień, a wraz z nią sztormy, czyli będzie dużo bursztynu wyrzuconego przez fale na plażę. Może nie wszyscy wiedzą, ale bursztyn to nie kamień lecz kopalna żywica pradawnych drzew iglastych, która kryje w sobie mnóstwo niezwykłych tajemnic i zaskakujących właściwości.

• Pływa w wodzie: W przeciwieństwie do zwykłych kamieni, prawdziwy bursztyn unosi się na powierzchni solanki (wody z dodatkiem soli).

• W starożytnej Grecji zauważono, że potarty suknem bursztyn przyciąga lekkie przedmioty (np. słomki). Greckie słowo oznaczające bursztyn to elektron i to od niego pochodzi dzisiejsza nazwa elektryczności i elektronu.

• Podpalony lub mocno potarty bursztyn nie śmierdzi plastikiem, lecz wydziela przyjemny, ciepły, żywiczny zapach. Stąd wzięła się niemiecka nazwa tego surowca – Bernstein, czyli „kamień, który się pali”.

• Bursztyn bałtycki ma nawet do 40 milionów lat. Występuje nie tylko w odcieniach żółci i złota, ale rzadziej także w wersji białej, zielonkawej, a nawet głęboko czarnej czy niebieskiej.

• Największa znana bryła bałtyckiego bursztynu waży aż 9,75 kg i ma około 50 cm długości. Została znaleziona na początku XX wieku koło Kamienia Pomorskiego, a dziś można ją zobaczyć w Muzeum Przyrodniczym Uniwersytetu Humboldta w Berlinie.

• Bursztyn to naturalna kapsuła czasu. Wewnątrz skamieniałej żywicy zachowały się idealnie uwięzione owady, pęcherzyki powietrza czy fragmenty roślin sprzed miliona lat.

• Już w starożytności eksportowaliśmy bursztyn znad Morza Bałtyckiego na południe Europy np. do Rzymu tzw. bursztynowym szlakiem.

Tekst i zdjęcie: Andrzej Jóźwik
Opracowanie: Angelika Kummer

Aktualna prognoza dla Półwyspu Helskiego oraz Zatoki Gdańskiej i Puckiej: augustyna.pl/prognozy

SŁUCHAJ: Pogoda dla surferów - 02.10.2026

Szczegółowe parametry pogodowe

Wiatr

• Wiatr: Zmienne, ale spokojne podmuchy:

  • Piątek: Do południa żywe, południowe (S) 4 Bf – idealne na ostatnie dynamiczne ślizgi.

  • Sobota i niedziela: Lekki zachodni (W) wiatr o sile zaledwie 2 Bf.

Temperatura

• Niezwykle łagodny początek października – aż +18°C w powietrzu oraz wciąż ciepłe +16°C w wodach Zatoki i otwartego morza.

Akwen i plaża

• Sucho, słonecznie i niezwykle kameralnie. Brak tłumów sprzyja jesiennym spacerom, wdychaniu jodu oraz spokojnym chwilom z gofrem i kawą na Półwyspie.

Indeks UV (UV Index), czyli jak mocne jest słońce 

Niby mamy już październik, ale dzisiaj jest tak pogodnie, że podobno jeśli staniesz w słonecznym miejscu osłoniętym od wiatru, zamkniesz oczy i pomyślisz o lipcu, to poczujesz promienie UV na własnej skórze ;-)

I dlatego dziś mamy lekko spóźniony weekendowy poradnik po indeksie UV. 

Indeks UV (UV Index) to międzynarodowy, cyfrowy wskaźnik określający poziom natężenia promieniowania ultrafioletowego docierającego do powierzchni Ziemi w danym miejscu i czasie, i informuje Cię, jak silne jest słońce i jak szybko możesz strzaskać się na mahoń czy spiec na raka.

Indeks UV to nie temperatura – w chłodny, wietrzny dzień lub wysoko w górach indeks UV może być ekstremalnie wysoki, mimo że nie czujesz gorąca. Chmury nie blokują w pełni UV – cienkie chmury przepuszczają nawet do 80% promieniowania, a czasem mogą je nawet potęgować poprzez rozproszenie światła. Odbicie potęguje promienie – woda, piasek na plaży oraz śnieg działają jak lustro, odbijając promienie i zwiększając dawkę UV, którą przyjmujesz.

Skala indexu UV przyjmuje wartości od 0 do 12. Im wyższy numer, tym większe ryzyko uszkodzenia skóry i oczu:

• 0 – 2 Niski - Bezpiecznie dla większości osób. Ochrona potrzebna głównie przy bardzo jasnej karnacji.

• 3 – 5 Umiarkowany - Zaleca się stosowanie kremów z filtrem (min. SPF 30), nakrycia głowy i okularów przeciwsłonecznych.

• 6 – 7 Wysoki - Skóra bez ochrony może ulec poparzeniu w kilkanaście minut. Szukaj cienia w godzinach 11:00–16:00.

• 8 – 10 Bardzo wysoki - Bardzo wysokie ryzyko poparzeń. Konieczna pełna ochrona: krem SPF 50+, ubranie, unikanie pełnego słońca.

• 11+ Ekstremalny - Skrajnie niebezpieczne. Najlepiej unikać wychodzenia na zewnątrz w południe.

Tekst i zdjęcie: Andrzej Jóźwik
Opracowanie: Angelika Kummer

Aktualna prognoza dla Półwyspu Helskiego oraz Zatoki Gdańskiej i Puckiej: augustyna.pl/prognozy

SŁUCHAJ: Pogoda dla surferów - 01.10.2026

Szczegółowe parametry pogodowe

Wiatr

• Solidne, wyśmienite podmuchy z kierunku południowo-wschodniego (SE) o sile 4 Bf. Doskonałe warunki do dynamicznego pływania na zatokowych i morskich falach!

Temperatura

• Wyjątkowo ciepły początek października – aż +18°C w powietrzu i równe +16°C w wodzie.

Akwen i plaża

• Sucho, z każdą godziną coraz bardziej słonecznie. Idealne otwarcie nowego miesiąca dla wszystkich miłośników sportów wodnych oraz jesiennego plażowania.

Cudze smoki chwalicie, a swoich nie znacie ;-)

Dawno, dawno temu w Grotach Mechowskich zamieszkał ziejący ogniem smok. Bestia terroryzowała całą okolicę – paliła plony i porywała bydło. Aby ratować swoje wioski przed kompletną zagładą, zdesperowani mieszkańcy ulegli żądaniom bestii i zaczęli codziennie składać smokowi daninę w postaci jednej sztuki bydła. 

Wtedy na ratunek Kaszubom przyszedł ubogi, ale niezwykle odważny i mądry młodzieniec o imieniu Puck, który postanowił pokonać bestię sprytem. Zamiast żywej krowy podrzucił smokowi skórę zwierzęcia wypchaną siarką oraz smołą. Głodny potwór połknął przynętę w całości. Gdy tylko mieszanka zaczęła palić jego wnętrzności, przerażony i płonący od środka smok wybiegł z jaskini i rzucił się w kierunku morza, szukając ratunku w wodzie.

W końcu smok wyzionął ducha w Zatoce Puckiej i dlatego jej wody są do dziś tak płytkie, bo jej dno stanowi pokryta piaskiem twarda skóra dawnego smoka.

W podzięce wdzięczny książę tych ziem wezwał dzielnego młodzieńca przed swoje oblicze, obiecując mu każdą nagrodę, jakiej ten zapragnie. Puck, który już wcześniej skrycie kochał się w córce księcia, poprosił o rękę Heli, bo tak nazywała się dziewczyna. Potem wszyscy żyli długi i szczęśliwie, tym bardziej, że książę podarował młodym dwie osady: jedną samym końcu piaszczystej mierzei i nadał jej imię swojej córki Hel, a drugą nad płytkimi wodami zatoki, gdzie osiadł jego nowy zięć z córką, którą nazwał na jego cześć Puckiem.

To oczywiście legenda, ale był i smok prawdziwy na Kaszubach, bo właśnie Smok Kaszubski to nazwa improwizowanego pociągu pancernego, który we wrześniu 1939 roku walczył w obronie terenów dzisiejszej Rumi oraz przedpola Gdyni.

Pociąg został zbudowany na początku września 1939 roku przez pracowników Warsztatów Portowych Marynarki Wojennej w Gdyni. Do budowy użyto blach stalowych przeznaczonych na kadłuby niezbudowanych niszczycieli „Orkan” i „Huragan”. Obsługę parowozu stanowili gdyńscy kolejarze, a wśród ponad 40-osobowej załogi większość stanowili podoficerowie i marynarze z byłej kompanii obsługi portu.

Smok walczył od 8 do 12 września 1939, gdy to został zaatakowany przez niemieckie bombowce nurkujące, które zniszczyły jeden z wagonów i uszkodziły pozostałą część pociągu eliminując go z dalszych walk.

Tekst i zdjęcie: Andrzej Jóźwik
Opracowanie: Angelika Kummer

Aktualna prognoza dla Półwyspu Helskiego oraz Zatoki Gdańskiej i Puckiej: augustyna.pl/prognozy

SŁUCHAJ: Pogoda dla surferów - 30.09.2026

Szczegółowe parametry pogodowe

Wiatr

• Z kierunku południowo-wschodniego (SE) o sile 3 Bf, wzmagający się wieczorem do 4 Bf.

Temperatura

• W powietrzu nadal +19°C, woda utrzymuje +16°C.

Akwen i plaża

• Słonecznie z delikatną mgiełką, idealne warunki dla początkujących surferów oraz zaawansowanych spacerowiczów.

Bałtyk niejedno ma imię

Morze Bałtyckie - jesteśmy przyzwyczajeni do tej nazwy, ale moglibyśmy nazywać je również Morzem Białym, bo jego nazwa wywodzi się najprawdopodobniej od łotewskiego i litewskiego słowa "baltais", które oznacza właśnie kolor biały. Z drugiej strony w slangowym języku angielskim słowo baltic znaczy bardzo zimny, więc nazwa Morze Zimne też jest możliwa, a nawet Morze Bardzo Zimne ;-)

Wspomnieć też trzeba o nazwie Morze Wschodnie po niemiecku, czyli OstSee lub półwyspowo-kaszubskim imieniu Duże Morze, czyli Wielgie Muerze, w odróżnieniu od Małego Morza, czyli Zatoki Puckiej.

Nazwa Bałtyk jednak istnieje w większości języków i tak mamy:

Morze Bałtyckie - po polsku, Bôłt, Bôłtëk - po kaszubsku, Baltic Sea - po angielsku, Baltské Moře - po czesku, Mare Baltico - po włosku, czy Mer Baltique - po francusku itp. itd.

Inne historyczne nazwy Morza Bałtyckiego to:

• Morze Scytyjskie

• Ocean Sarmacki

• Zatoka Wenedzka

• Morze Rusów

• Morze Gockie

• Morze Waregów

Morze Bałtyckie w ogóle jest bardzo specyficzne i pod wieloma względami bardziej przypomina ogromne jezioro. Po pierwsze - Bałtyk jest w większości otoczony lądem (tylko wąskie Cieśniny Duńskie łączą go z Atlantykiem), co jest charakterystyczne dla jezior, nie dla mórz. I rzeczywiście - Bałtyk ewoluował z Jeziora Ancylusowego, które istniało w tym miejscu o od ok. 7900 p.n.e. do 6800 p.n.e. Jezioro to z kolei powstało z wód pochodzących z lodowców, które stopniały w tym miejscu po ociepleniu się klimatu.

Również jeśli chodzi o zasolenie wody, to Bałtyk bardzo mocno przypomina jezioro. Opisując fachowo wodę w Morzu Bałtycki nie mówimy o wodzie słonej, jak w przypadku większości mórz, ale o wodzie "słonawej". Średnie zasolenie wody w Bałtyku wynosi ok. 7‰, ale miejscami jest to nawet 2‰. Dla porównania - zasolenie sąsiedniego Morza Północnego waha się od 31 do 35‰.

Dlatego w Bałtyku możemy mieć 3 rodzaje ryb:

• Ryby morskie: np. śledź, szprot, dorsz oraz flądra.

• Ryby słodkowodne: np. płoć, leszcz, szczupak i sandacz, które żyją w mniej zasolonych zatokach.

• Ryby dwuśrodowiskowe: np. łosoś, troć i węgorz, które wędrują między rzekami a morzem.

Tekst i zdjęcie: Andrzej Jóźwik
Opracowanie: Angelika Kummer

Aktualna prognoza dla Półwyspu Helskiego oraz Zatoki Gdańskiej i Puckiej: augustyna.pl/prognozy

SŁUCHAJ: Pogoda dla surferów - 29.09.2026

Szczegółowe parametry pogodowe

Wiatr

• Południowy (S), w ciągu dnia powoli cichnący podmuch. Rozpoczniemy od 4 Bf, by z czasem przejść w spokojniejsze 3 Bf – szykuje się idealna pora na zmianę pędników na większe rozmiary.

Temperatura

• Jesienny komfort w pełnej krasie – na lądzie +19°C (z mocno podbitą odczuwalną w słońcu!), a w morskich i zatokowych falach wciąż bardzo przyzwoite +16°C.

Akwen i plaża

• Sucho, słonecznie i niezwykle malowniczo. Prawdziwe, spokojne złote babie lato na Półwyspie, zachęcające zarówno do spokojnych ślizgów, jak i długich spacerów z kawą w dłoni.

Bałtyckie ryby i ich sekrety

Ryby żyjące w Morzu Bałtyckim skrywają wiele tajemnic (np. nigdy nie zamykają oczu, ponieważ nie mają powiek), ale niektóre z ich obyczajów potrafią szczerze rozbawić. Oto zestawienie najciekawszych mieszkańców Bałtyku i ich nietypowych sekretów.

Flądra: Ryba, która „zgubiła” symetrię. Rodzi się jako normalna, pionowa rybka. Z czasem jedno jej oko zaczyna wędrować na drugą stronę głowy, a ciało spłaszcza się. Ostatecznie flądra kładzie się na boku i całe życie spędza leżąc na dnie i gapiąc się w sufit dwoma oczami umieszczonymi po tej samej stronie.

Belona: Ryba z zielonymi kośćmi. Ma długi dziób jak bocian, a jej ości mają intensywnie zielony kolor. Wygląda to, jakby ktoś pomalował ją markerem fluorescencyjnym. Kolor ten pochodzi od naturalnego barwnika (biliwerdyny) i jest całkowicie nieszkodliwy, choć wielu kucharzy-amatorów przeżywa przez to szok.

Śledź: Komunikacja za pomocą... puszczania bąków. Śledzie żyją w ogromnych ławicach. Aby utrzymać kontakt z resztą stada w ciemnościach, wypuszczają pęcherzyki powietrza z odbytu. Dźwięki te, przypominające puszczenie bąka, są słyszalne dla innych śledzi i pozwalają im synchronizować ruchy grupy. Ciekawe czy to od nich właśnie statki stosują sygnały bączkiem... ups oczywiście buczkiem np. 1 krótki dźwięk – „skręcam w prawo”, 2 krótkie dźwięki – „skręcam w lewo”.

Dorsz: Ryba, która zjada mniejsze dorsze. Im większy osobnik, tym częściej jego dietę stanowi narybek własnego gatunku. Młode dorsze muszą wręcz ukrywać się przed swoimi starszymi pobratymcami w gęstych trawach morskich i między kamieniami.
I te właśnie młode dorsze wykazują zaskakujące reakcje na bodźce dźwiękowe i można je wabić do miejsc karmienia za pomocą puszczanej pod wodą muzyki granej na tubie. Instrument ten idealnie imituje niskie częstotliwości, którymi ryby komunikują się w naturze.

Węgorz: Tajemniczy maratończyk. Wszystkie bałtyckie węgorze ruszają w gigantyczną podróż (ponad 5000 km) do Morza Sargassowego wokół Bermudów, aby tam odbyć tarło i zginąć. Żaden węgorz nigdy nie rozmnożył się w Bałtyku – wszystkie są tu tylko „turystami” zbierającymi tutaj siły na randkę na Karaibach.

Tekst i zdjęcie: Andrzej Jóźwik
Opracowanie: Angelika Kummer

Aktualna prognoza dla Półwyspu Helskiego oraz Zatoki Gdańskiej i Puckiej: augustyna.pl/prognozy

SŁUCHAJ: Pogoda dla surferów - 28.09.2026

Szczegółowe parametry pogodowe

Wiatr

• Idealne podmuchy z południa (S) o sile solidnych 4 Bf. Kierunek i moc stwarzają wyśmienite warunki do pływania po płaskiej wodzie wzdłuż Półwyspu!

Temperatura

• Prawdziwe babie lato! Na lądzie termometry wskażą aż +19°C, podczas gdy woda utrzyma orzeźwiające +16°C.

Akwen i plaża

• Słoneczna, wyśmienita aura. Puste, wrześnieńskie plaże, błękitne niebo i doskonały wiatr – czego chcieć więcej od przełomu września?

Rybacka dieta, czyli ryby i klepc

Przez wieki społeczność rybacka Półwyspu helskiego opierała swoją dietę na tym, co dało morze. Ryby jedzono wielokrotnie i codziennie pod każdą postacią - świeże, gotowane, solone, marynowane, suszone, smażone, pieczone czy w galarecie. Były to przede wszystkim śledzie, szproty i flądry. Łososie, trocie, dorsze, węgorze i sandacze szły raczej na sprzedaż, bo miały o wiele lepszą cenę.

Najbardziej znane danie, również na całych Kaszubach, to śledzie z ziemniakami, czyli śledzie z pulkami (ziemniakami w mundurkach), o ile udało się je kupić/wymienić za ryby, choćby w Pucku, Gdańsku czy Rewie. Śledzie to najczęściej płaty śledziowe (solone lub marynowane) podawane w gęstej śmietanie z dodatkiem cebuli i jabłka. Jak nie było śmietany, cebuli i jabłka robiło się wersję ze smażoną tuszą śledzia.

Dorsze często suszono i jedzono jak chleb, natomiast węgorz (często wędzony) był obowiązkowym daniem podczas postnych wieczerzy. Z dorszowych wątróbek wytapiano olej, a z już wytopionych po doprawieniu majerankiem, sola i pieprzem robiono pasztet. Oczywiście królewskim daniem był tłusty łosoś przygotowywany w galarecie czy wędzony.

Rano jedzono też jajecznicę ze śledziem, czyli dawne śniadanie rybaków z Półwyspu helskiego, gdzie śledź robi za boczek. Kawałki mocno solonego śledzia najpierw  najpierw moczymy w wodzie, a potem siekamy i podsmażamy na patelni z cebulą, jeśli ją mamy, a następnie mieszamy z jajkami i smażymy. Aha, nie tylko jajka kurze, te mewie też się nadają.

Chyba najbardziej osobliwą tradycją na Półwyspie helskim było łowienie mew na plaży za pomocą specjalnego narzędzia zwanego klepc. Ptaki te, po odpowiednim przygotowaniu (soleniu), stanowiły ważne źródło białka dla ubogich rodzin rybackich, szczególnie w okresie Wielkiego Postu. Mięso mew (po odpowiednim wymoczeniu, by pozbyć się rybnego posmaku) było stałym elementem kryzysowego jadłospisu, czyli najczęściej na tzw. przednówku (wczesną wiosną). Wtedy też tradycyjnym przysmakiem i rarytasem były mewie jaja, które zbierano na wydmach.

Klepc działał na zasadzie prostej pułapki zatrzaskowej. Przypominał drewniane kleszcze, czyli rozkładane ramiona i prosty mechanizm spustowy [coś jak pułapka na myszy]. Za przynętę służyły małe ryby, najczęściej niewymiarowe śledzie lub szprotki, zwane "rybami klepcowymi". Klepce zakopywało się delikatnie w piasku tak, że ptak widział tylko rybę. Dobry łowca potrafił złowić kilkadziesiąt ptaków dziennie. Klepc można zobaczyć w Jastarni w Muzeum Pod Strzechą.

Tekst i zdjęcie: Andrzej Jóźwik
Opracowanie: Angelika Kummer

Aktualna prognoza dla Półwyspu Helskiego oraz Zatoki Gdańskiej i Puckiej: augustyna.pl/prognozy

SŁUCHAJ: Pogoda dla surferów - 25.09.2026

Szczegółowe parametry pogodowe

Wiatr

• Zmienne tempo z zachodniej (W) ćwiartki:

  • Piątek: Żywsze 4 Bf – idealne na deski, ale w akompaniamencie opadów.

  • Sobota: Wyciszenie do 3 Bf przy łaskawszym, słonecznym niebie.

  • Niedziela: Zupełna bezwietrzna flauta!

Temperatura

• Termometry na stałe zakotwiczyły na poziomie +16°C w powietrzu oraz +16°C w wodach Zatoki i otwartego morza.

Akwen i plaża

• Prawdziwy przeplatany weekend. Piątek sprzyja pływaniu pod deszczowym niebem, za to niedziela zaprasza na wygrzewanie się na piasku w jesiennym słońcu.

Kłótnie o miedzę, czyli 10 marek, KLM, part, ksiądz i nauczyciel

Rybacka toń [dzierżawiony przez maszoperię obszar połowów] to była najważniejsza sprawa w życiu rybaków. To było ich życiodajne pole. O ile w obrębie jednej osady rybackiej system toni podzielonych między maszoperie sprawdzał się znakomicie, to problemem często okazywało się ustalenie granicy między toniami należącymi do rybaków z sąsiednich osad. Granice pomiędzy nimi były rokrocznie sprawdzane w obecności szyprów i przedstawicieli wszystkich maszoperii, ale i tak zdarzały się konflikty, takie kłótnie o miedzę, które wymagały interwencji u władz zwierzchnich.
 
Na przykład dnia 11 marca 1867 r. udała się do starosty i skarbnika powiatowego w Wejherowie delegacja złożona z 2 rybaków helskich, celem złożenia skargi na rybaka z Boru Schulca, który uparcie poławiał na toni zastrzeżonej dla rybaków helskich. Ponieważ udowodnili oni, że pomimo uprzednich napomnień, Schulc nadal łowił na obcej toni, ukarano go grzywną w wysokości 10 marek [około 2.500 złotych dzisiaj].

 
Ale wróćmy jeszcze do Maszoperii. Słowo to pochodzi od holenderskiego Maatschappij, czyli Towarzystwo/Spółdzielnia. To właśnie słowo odpowiada za literę M w skrócie KLM holenderskich linii lotniczych. W Helu maszoperie tworzyło średnio 6-8 mężczyzn, w Jastarni 12-18, a w Borze aż 20. W Helu istniało 14 maszoperii, w Jastarni 8, a w Borze 5. Na czele każdej maszoperii stał szyper, od nazwiska którego brała się nazwa maszoperii, stąd Maszoperia Kohnkowa czy Filipowa.
 
Zasadą było, że każdy, kto należał do maszoperii, otrzymywał swój udział/part z połowu, nawet gdy nie był zdolny do pracy trwale lub przejściowo z powodu choroby lub nieszczęścia. Wynagradzano również wdowy i sieroty po mężczyznach, którzy za życia należeli do maszoperii. W ten sposób wykształcił się tutaj swoisty rodzaj ubezpieczenia na wypadek choroby lub starości. Był to system bardzo prosty i przy ogólnej uczciwości rybaków bardzo skuteczny.

 
Co ciekawe przy podziale zysku był uwzględniany także ksiądz oraz nauczyciel, którzy otrzymywali pół przydziału dziecięcego bez własnego udziału w pracach rybackich. W ten sposób żyły rodziny rybackie przez kilka wieków. 

Tekst i zdjęcie: Andrzej Jóźwik
Opracowanie: Angelika Kummer

Aktualna prognoza dla Półwyspu Helskiego oraz Zatoki Gdańskiej i Puckiej: augustyna.pl/prognozy

SŁUCHAJ: Pogoda dla surferów - 24.09.2026

Szczegółowe parametry pogodowe

Wiatr

• Wyraźne uspokojenie na akwenie. Zachodni (W) wiatr osłabnie i zaledwie w porywach osiągnie skromne 2 Bf.

Temperatura

• Lekki powiew jesiennego chłodu – w powietrzu zobaczmy +15°C, podczas gdy woda w Zatoce i morzu utrzyma jeszcze +16°C.

Akwen i plaża

• Szare niebo pod kontrolą chmur, z których od czasu do czasu może przelotnie pokropić. Dzień sprzyja wyciszeniu, regeneracji dłoni po surferskich szaleństwach oraz jesiennym spacerom po sosnowym lesie.

Morskie pola, czy tonie Półwyspu helskiego

Dziś zamiast spaceru po plaży polecam spacer po półwyspowym lesie. Idąc leśną drogą z Jastarni w kierunku bunkrów (Ośrodek Oporu Jastarnia) i Kuźnicy zapewne wielu zauważy takie małe, niepozorne tabliczki z dziwnymi nazwami zawieszone na drzewach przy drodze. To nazwy tzw. toni, czyli umownych obszarów na Zatoce Puckiej, które dawniej były jakby "polami" na których pracowały maszoperie, czyli takie jakby "spółdzielnie" rybackie, które kiedyś były podstawą rybołówstwa na Półwyspie Helskim.

Dawno temu na Półwyspie Helskim nie było terenów prywatnych, ziemia i brzeg należały do czasów zaborów do Państwa Polskiego, w imieniu którego pieczę nad nimi sprawował Starosta Pucki (później zastąpił go pruski Landrat) oraz miasta Gdańsk (od Boru do Helu), a zatem, żeby łowić ryby trzeba było dzierżawić tonie [obszary wodne]. Dzierżawcą był szyper maszoperii i z tego powodu nazwy toni określane były zazwyczaj od nazwiska szypra-dzierżawcy, czyli Maszopa.

Taką toń można było dziedziczyć lub odsprzedawać, ponieważ miały niemal notarialny status działki. Powodowało to liczne długoletnie spory i waśnie pomiędzy poszczególnymi maszoperiami o miedzę i o lepsze czy gorsze tereny połowowe. Porządkowano to najpierw prawem zwyczajowym, a później i stanowionym - zatwierdzanym przez odpowiednie urzędy państwowe. W większości osad Kaszubskiego Wybrzeża obowiązywała zasada zmiany toni (np. w Jastarni obowiązywała zasada corocznego przechodzenia maszoperii na kolejną, sąsiednią toń, żeby nie było, że ktoś ma lepszą czy gorszą na stałe). Każda z rybackich wsi posiadała stałą liczbę toni do swej wyłącznej dyspozycji, a ich liczba odpowiadała liczbie funkcjonującej w osadzie maszoperii. 

Przydzielanie toni następowało zgodnie z ustalonym kluczem. Granice pomiędzy nimi były rokrocznie sprawdzane w obecności szyprów i przedstawicieli wszystkich maszoperii. W okolicach Jastarni w kierunku Kuźnicy były m.in. I i II toń Kohnkowa, toń Pieperowa, Filiowa i Herrmannowa, zaś w kierunku Helu były tonie nazwane były od nazw geograficznycch, czyli Borowska Bliza, Szwedzka Góra, Bocianie Gniazdo, Ratunkowa Szopa, Helska Bliza, Cypel, Kościelny Bucht czy wreszcie Stary Hak.

Tekst i zdjęcie: Andrzej Jóźwik
Opracowanie: Angelika Kummer

Aktualna prognoza dla Półwyspu Helskiego oraz Zatoki Gdańskiej i Puckiej: augustyna.pl/prognozy

SŁUCHAJ: Pogoda dla surferów - 23.09.2026

Szczegółowe parametry pogodowe

Wiatr

• Północny (N), stopniowo wyciszający się powiew. Rano rozpoczniemy od 4 Bf, by pod wieczór zejść do łagodniejszych 3 Bf.

Temperatura

• Niezmienna, równa i orzeźwiająca – idealne +16°C na lądzie oraz +16°C w wodach Zatoki i otwartego morza.

Akwen i plaża

• Piękny, wrześnieński powiew złotej polskiej jesieni! Dużo słonecznych promieni i przejrzyste niebo zachęcają do spacerów oraz ostrożnych prób ślizgowych na wyczerpanych dłoniach.

Życie codzienne dawnych mieszkańców Półwyspu helskiego

Dawniej na Mierzei nie było lekkiego życia. Półwysep był w zasadzie długą, piaszczystą i odciętą od świata wydmą. Ziemia była tu jałowa – nie rosły na niej ziemniaki ani zboże. Mieszkańcy żyli w całkowitej symbiozie z morzem. Ponieważ na piasku nic nie chciało rosnąć, podstawą przeżycia była ryba. Ryba na śniadanie, obiad i kolację. Jedzono ją pod każdą postacią: świeżą, suszoną na słońcu, wędzoną i soloną w beczkach na zimę. Tradycyjnym przysmakiem były też... mewie jaja, które zbierano wiosną na wydmach. Ziemniaki i mąkę kupowano na lądzie, wymieniając je za ryby.

Samotny rybak na Bałtyku nie miał szans przeżyć. Dlatego dawni mieszkańcy łączyli się w tzw. maszoperie – zorganizowane zespoły/spółdzielnie rybackie, na czele których stał szyper (wybierany demokratycznie kierownik - Maszop). Rybacy wspólnie kupowali sieci, wspólnie dbali o łódź i wspólnie dzielili zyski. Co ciekawe, system podziału ryb był niezwykle sprawiedliwy: osobną działkę dostawał każdy pracujący rybak, osobną wdowa po rybaku, który zginął w morzu, osobną dzieci, które pomagały, a nawet... sama łódź (te pieniądze odkładano na naprawy, dziś nazwalibyśmy to odpisem amortyzacyjnym).

Na morzu byli mężczyźni, ale to kobiety rządziły na lądzie. Gdy rybacy wypływali na pełne morze na wiele dni, całe życie osady spoczywało na barkach kobiet. To kaszubskie żony naprawiały domy, dbały o dzieci, patroszyły ryby, a potem... pakowały wielkie kosze na plecy i szły pieszo kilkanaście kilometrów plażą (lub płynęły łodziami przez zatokę), aby sprzedać towar na targu w Pucku lub Gdańsku. Były niezwykle silne, twarde i to one decydowały o domowych finansach.

Tekst i zdjęcie: Andrzej Jóźwik
Opracowanie: Angelika Kummer

Aktualna prognoza dla Półwyspu Helskiego oraz Zatoki Gdańskiej i Puckiej: augustyna.pl/prognozy

SŁUCHAJ: Pogoda dla surferów - 22.09.2026

Szczegółowe parametry pogodowe

Wiatr

• Mocny podmuch z północy (N) o sile aż 6 Bf. Taki kierunek przy sporym wietrze to gwarancja dynamicznego, surferskiego szaleństwa na wodzie oraz solidnej dawki morskiej bryzy na lądzie.

Temperatura

• Jesienna równowaga – zarówno w powietrzu, jak i w wodach Zatoki oraz otwartego Bałtyku zmierzymy +16°C.

Akwen i plaża

• Sporo słonecznych promieni przeplatanych jedynie nielicznymi chmurami. Na spacer brzegiem plaży warto zabrać ciepłą czapkę lub kaptur – darmowy zabieg FCS i SMTN gwarantowany!

Fałszywe latarnie, czyli piraci lądowi

Gdy regularne piractwo na pełnym morzu zaczęło wygasać, wokół Półwyspu helskiego narodził się inny proceder nazywany rabunkiem/piractwem brzegowym. Trwał on aż do końca XVIII wieku. Miejscowości na półwyspie i wybrzeżu były wtedy biednymi wioskami rybackimi. Mieszkańcy znaleźli sposób na łatwy zarobek: w sztormowe noce rozpalali na wydmach wielkie ogniska (fałszywe latarnie) w miejscach, gdzie pod wodą kryły się niebezpieczne mielizny.

Fałszywa latarnia, czyli wielkie ognisko na Półwyspie helskim np. na Górze Lubek czy Szwedów powodowała, że kapitanowie statków handlowych w nocy lub mgle, myśląc że to latarnia na końcu Helu i kierują się do bezpiecznego portu w Gdańsku, skręcali i wchodzili prosto na piach półwyspowych rew i plaż zanim po ich prawej skończył się Półwysep i otwierała droga do Gdańska. Gdy statek osiadł na mieliźnie, „piraci lądowi” wypływali łodziami i całkowicie plądrowali ładunek. Na pewno tak się stało ze statkiem Lübeck (to od niego Góra Lubek/Libek), który wszedłszy na mieliznę, rozbił się prawdopodobnie w pierwszej połowie XVII w.
Proceder ten ustał dopiero wtedy, gdy wprowadzono rygorystyczne, międzynarodowe prawo morskie, a na Helu stanęła oficjalna, strzeżona latarnia morska.

Zresztą Zatoka Pucka i wody wokół Półwyspu Helskiego są nazywane największym cmentarzem okrętów w Polsce. Z powodu wojen, burz i zdradliwych mielizn na dnie leżą tu dziesiątki jednostek z różnych epok. Na przykład w listopadzie 1627 roku w bitwie pod Oliwą wielki szwedzki galeon „Solen” został osaczony przez polskich marynarzy. Szwedzki skipper, nie chcąc oddać okrętu w ręce wroga, zszedł do komory prochowej i wysadził statek w powietrze. „Solen” zatonął błyskawicznie. Dopiero w 1969 roku podczas budowy Portu Północnego natrafiono na jego wrak. Nurkowie wyciągnęli z dna morskie skarby: 20 armat, tysiące szwedzkich monet, a nawet... naczynia z resztkami obiadu załogi sprzed 400 lat. W wydanej po bitwie relacji znalazło się zdanie, nawiązujące do nazwy okrętu: Tego dnia pod Gdańskiem Słońce zaszło w południe...

Tekst i zdjęcie: Andrzej Jóźwik
Opracowanie: Angelika Kummer

Aktualna prognoza dla Półwyspu Helskiego oraz Zatoki Gdańskiej i Puckiej: augustyna.pl/prognozy

SŁUCHAJ: Pogoda dla surferów - 21.09.2026

Szczegółowe parametry pogodowe

Wiatr

• Potężne, jesienne uderzenie z zachodu (W)! Wiatr rozpędzi się w porywach aż do 7 Bf. Przesuwający się przy powierzchni piasek dosłownie kłuje w nogi, a na akwenie odnajdą się dziś wyłącznie mocne deski wave. Nie zapomnijcie solidnie obciążyć sprzętu na plaży!

Temperatura

• Pierwszy wyraźniejszy powiew jesieni – na lądzie zobaczymy +16°C, podczas gdy woda w morskich i zatokowych falach zatrzyma jeszcze nieco więcej ciepła, mierząc +17°C.

Akwen i plaża

• Poranek przywita nas opadami deszczu, ale pod wieczór niebo powinno się nieco rozpogodzić. Jeśli planujecie spacer po brzegowej pianie – pianka lub wiatroszczelna sztormówka będą absolutnie niezbędne.

Piraci Morza Bałtyckiego

Najsłynniejszymi piratami w historii naszego morza byli Bracia Witalijscy (Viktualienbrüder). Nazwali siebie Likedeelers oznaczała dosłownie równodzielących, dlatego wśród ubogiej ludności mieli opinię „dobrych rozbójników”. Powstali w XIV wieku jako legalni kaperzy (najemnicy), którzy mieli dostarczać prowiant do oblężonego Sztokholmu. Szybko jednak stwierdzili, że rabowanie na własny rachunek opłaca się znacznie bardziej.

Pod koniec XIV wieku (około 1395 roku) Bracia zrobili sobie z Helu jedną ze swoich głównych baz wypadowych. Półwysep był wtedy idealnym schronieniem – otoczony zdradliwymi mieliznami, pozwalał piratom ukrywać małe, zwrotne łodzie przed ciężkimi okrętami handlowymi Hanzy (ówczesnego potężnego związku miast handlowych). Ich motto brzmiało: „Przyjaciele Boga i wrogowie całego świata”. Rabowali wszystkich bez wyjątku – Duńczyków, Niemców, Polaków i Szwedów.

Najbardziej mityczną postacią wśród bałtyckich piratów był Klaus Störtebeker, jeden z przywódców Braci, który regularnie bywał w Helu. Jego nazwisko w wolnym tłumaczeniu oznaczało „Wzburzony kufel” – legenda głosiła, że potrafił wypić czterolitrowy dzban piwa jednym haustem. Gdy Störtebeker został ostatecznie schwytany przez flotę Hanzy i skazany na ścięcie w Hamburgu, poprosił sędziego, aby po ścięciu jego głowy, kat pozwolił mu iść wzdłuż kolejki następnych do ścięcia kamratów i ilu zdoła minąć zanim upadnie, tylu zostanie ułaskawionych. Według legendy, ścięty, bezgłowy pirat wstał i przeszedł obok 11 swoich ludzi, zanim kat podstawił mu nogę. Ale i tak ścięto wszystkich...

Tekst i zdjęcie: Andrzej Jóźwik
Opracowanie: Angelika Kummer

Aktualna prognoza dla Półwyspu Helskiego oraz Zatoki Gdańskiej i Puckiej: augustyna.pl/prognozy