Radio Kaszëbë – Twoje radio na Kaszubach - RSS News - Redakcja poleca

Kongres nauczycieli kaszubskiego i gala Bëlny Szkólny w KPRM

Fri, 09 Oct 2026 07:23:00 +0000

II Kongres Nauczycieli Języka Kaszubskiego i VI Gala Bëlny Szkólny odbędą się 12 października w KPRM. „Trzeba mówić po kaszubsku” - apeluje na antenie Radia Kaszëbë senator Kazimierz Kleina. Podkreśla, że to ważne dla ratowania „rodnej mowy"

Kongres nauczycieli kaszubskiego i gala Bëlny Szkólny w KPRM

Kancelaria Prezesa Rady Ministrów będzie miejscem drugiego Kongresu Nauczycieli Języka Kaszubskiego oraz szóstej Gali Nagrody Bëlny Szkólny. Wydarzenia mają podkreślić znaczenie kaszubskich spraw w Polsce. Senator Kazimierz Kleina zaznacza, że przyszłość języka zależy również od jego codziennego używania — w domach, szkołach i przestrzeni publicznej.

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 09.10.2026

Kaszubskie sprawy powinny zajmować ważne miejsce także w najważniejszych instytucjach państwa. Taki cel wskazuje Kazimierz Kleina, uzasadniając organizację kongresu i gali w Kancelarii Premiera Rady Ministrów. To kolejna inicjatywa po Dniu Jedności Kaszubów w polskim parlamencie, podczas którego kaszubski rozbrzmiewał w Sejmie i Senacie, a spotkaniu towarzyszyły występy regionalnych zespołów.

„Robimë to pò to, żebë pòkôzac, że kaszëbsczé sprawë są baro wôżné, że òne muszą bëc pòstawioné na pierszym môlu, téż na wôżniészëch placach w Pòlsce. Temu më zrobile Dzéń Jednotë Kaszëbów w Pòlsczim Parlamence, w Sejmie, w Senace... i terô drëgô, wielgô sprawa! Ùwôżômë, że to je baro wôżné, co robimë w Kancelarie Premiera Radë Ministrów. Tëmù barżi, że Premier dzysô to Kaszëba, chtëren je mòcno przëwiązóny do kaszëbsczich spraw.” - podkreśla Kazimierz Kleina, senator RP.

Znaczenie miejsca wydarzenia senator wiąże również z kaszubskimi korzeniami premiera Donalda Tuska i jego przywiązaniem do spraw kaszubskich. Obecność języka w instytucjach państwowych ma jednak iść w parze z jego używaniem w codziennym życiu.

Mówić po kaszubsku, nawet z błędami

Lekcje kaszubskiego dają możliwość poznawania języka, ale jego przyszłość rozstrzyga się także poza szkołą. Potrzebne są rozmowy w rodzinach, między znajomymi i wszędzie tam, gdzie można posługiwać się nim na co dzień.

Jak mówi senator Kleina, nie trzeba czekać z mówieniem do momentu opanowania wszystkich słów i zasad. Każdy może zacząć od tego, co już potrafi, a następnie stopniowo rozwijać swoje umiejętności.

„Ale kòżdy z nas mòże gôdac tak, jak rozmieje” - mówił na antenie Radia Kaszëbë.

Równie ważne jest nastawienie otoczenia. Wyśmiewanie błędów może zniechęcić do kolejnych prób, dlatego osoby uczące się potrzebują życzliwości i przestrzeni do ćwiczenia. Senator przyznaje, że sam nie zna wszystkich słów, choć kaszubski jest jego pierwszym językiem, wyniesionym z domu.

Inspiracji szuka także w doświadczeniach innych europejskich wspólnot językowych. Przywołuje walijski i kataloński jako przykłady działań na rzecz zachowania i rozwijania własnego języka. Wskazuje, że nawet języki mierzące się z poważnymi trudnościami mogą odzyskiwać miejsce w życiu społecznym.

„Tak, żebë to szło jak nôlepi i nie smiac sã, nie wësmiéwac z tëch, co gôdają, nie znając wszëtczich słów. Jô téż nie jem specjalistą wëbitnym z jãzëka kaszëbsczégò! Są taczi, chtërny piãkno gôdają pò kaszëbskù, tak że aż sã chce to wiedno słëchac. Ale kòżdy z nas mòże gôdac tak, jak rozmieje. I to jô widzã wszãdze, òsoblewie w tëch krajach, gdze te jãzëczi są taczi słabiészé, zagubioné, mniejszé, ale dze są ratowóné i jidą baro mòcno. To są jãzëczi, chtërne sã òdradzają w Eùropie, jak jãzëk walijsczi, nawet katalońsczi.” - gôdô senator Kazimeirz Kleina.

Kaszubski od domu po instytucje państwowe

Dla senatora Kleiny język kaszubski jest częścią osobistej tożsamości - towarzyszył mu od dzieciństwa, zanim zaczął mówić również po polsku. Dziś pozostaje językiem kontaktów także z częścią parlamentarzystów.

Po kaszubsku, oprócz Kazimierza Kleiny, rozmawiają między innymi, Kazimierz Plocke i Stanisław Lamczyk. Języka intensywnie uczy się również senator Anna Górska. Według Kleiny bardzo dobrze rozumie go Donald Tusk, choć mówienie przychodzi premierowi mniej swobodnie.

SŁUCHAJ: Gość Dzień Dobry Kaszuby: Kazimierz Kleina: Wykorzystanie subwencji na kaszubski

Kaszubski ma również swoje miejsce w historii parlamentarnych wystąpień i dokumentów. Kleina przypomina prace nad uchwałą Senatu z 1999 lub 2000 roku - jak sam mówi - podczas których cytował w Senacie wiersz Jana Trepczyka „Kaszëbskô mòwa”.

Kongres nauczycieli i gala Bëlny Szkólny, zaplanowane w KPRM, wpisują się w tę obecność kaszubskiego w życiu publicznym. Towarzyszy im postulat, by język był używany w każdej dziedzinie życia.

Finansowanie nauki kaszubskiego wymaga uwagi

Ważnym elementem wspierania języka pozostają pieniądze na jego nauczanie. W związku z postulatami zwiększenia subwencji Kazimierz Kleina zachęca do sprawdzania, czy środki są wydawane zgodnie z przeznaczeniem.

Dyskusja dotyczy więc zarówno wysokości finansowania, jak i sposobu jego wykorzystania. Pieniądze przeznaczone na naukę kaszubskiego powinny służyć temu celowi, a ich wydatkowanie wymaga zainteresowania i kontroli.

Wsparcie edukacji oraz codzienne używanie języka to dwa uzupełniające się zadania. Szkoła może pomóc go poznać i doskonalić, a rozmowy poza lekcjami dają możliwość korzystania z tych umiejętności.

Redakcja: Sylwia Bartosik, Rafał Prokop
Opracowanie: Agnieszka Łukasik
Fot. Radio Kaszëbë

CZYTAJ WIĘCEJ

Północne Kaszuby potrzebują nowych dróg. Jest apel do rządu

Thu, 08 Oct 2026 06:33:00 +0000

Przedsiębiorcy oraz samorządowcy z terenu Północnych Kaszub wystosowali wspólny apel do premiera Donalda Tuska w sprawie pilnej budowy nowoczesnych połączeń drogowych. Podczas konferencji gospodarczej we Władysławowie wskazano, że bez nowej infrastruktury, w tym tras OPAT i Via Maris, rozwój regionu oraz realizacja kluczowych inwestycji państwowych staną pod znakiem zapytania

Brak infrastruktury zagraża bezpieczeństwu i gospodarczej przyszłości Nordy

Obecny układ komunikacyjny łączący północną i południową część Kaszub opiera się w dużej mierze na lokalnych trasach przebiegających przez dynamicznie rozbudowujące się miejscowości. Tymczasem na terenie Północnych Kaszub realizowane są lub planowane gigantyczne przedsięwzięcia strategiczne – od budowy elektrowni jądrowej, przez wydobycie polihalitu, po morskie farmy wiatrowe.

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 08.10.2026

Niewydolny system drogowy staje się poważnym bariery rozwojową oraz zagrożeniem dla mieszkańców.

„Ilość dzieci, mieszkańców – to jest bardzo dużym problemem, jeżeli puszczamy przez to ruch ciężarówek, ruch przedsiębiorców jeżdżących. To jest bardzo niebezpieczne i uważamy, że nadszedł czas, żeby to zmienić. Nie mamy sieci dróg przystających do XXI wieku. Bardzo brakuje OPAT-u ze względu na to, że bardzo mocno się rozwija aglomeracja mojego Trójmiasta Kaszubskiego, czyli Rumia, Reda, Wejherowo." - mówi Roman Wierciński, wiceprezes Norda Business Regionalnej Izby Przedsiębiorców

Droga Via Maris i połączenia lokalne wciąż bez przełomu

Podczas spotkania regionalni liderzy zwrócili szczególną uwagę na potrzebę powstania połączenia drogowego od Celbowa do Połchowa oraz tak zwanej drogi Via Maris, która ma prowadzić bezpośrednio do portu we Władysławowie. Choć trasa ta ma kluczowe znaczenie strategiczne i turystyczne, od lat brakuje realnych postępów w jej realizacji.

Lokalni samorządowcy podkreślają brak zdecydowanych działań na szczeblu centralnym.

„Ta trasa będzie miała bardzo duże znaczenie i bardzo duże wykorzystanie, także bardzo zależy nam na tym, żeby ona jak najszybciej powstała albo w ogóle żeby prace nad nią ruszyły. Na chwilę obecną tylko i wyłącznie się mówi, natomiast brakuje tutaj żadnych konkretnych takich działań. Ministerstwo Infrastruktury oficjalnie wycofało się z realizacji tej inwestycji, zrzucając jakby cały ciężar realizacji tej inwestycji na samorządy." - wyjaśnia Marcin Majek, dyrektor Zarządu Dróg Powiatowych w Pucku

Spotkanie we Władysławowie zwieńczyło podpisanie oficjalnego apelu. Dokument trafi bezpośrednio do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.

Autor: Piotr Szyca
Opracowanie: Weronika Koszałka
Fot. Kancelaria Prezesa Rady Ministrów

CZYTAJ WIĘCEJ

Bursztynowy Mieczyk: Zgłoszenia dla pomorskich NGO do 28 października

Wed, 07 Oct 2026 07:17:00 +0000

Pomorskie NGO mogą do 28 października zgłaszać się do Bursztynowego Mieczyka. Prestiżowa nagroda wspiera lokalne inicjatywy

Organizacje pozarządowe, fundacje, stowarzyszenia i koła gospodyń wiejskich działające w województwie pomorskim po raz kolejny mogą zaprezentować swoje osiągnięcia szerokiej publiczności. Wystartował nabór do 32. edycji Konkursu o Nagrodę Bursztynowego Mieczyka. Formularz zgłoszeniowy jest dostępny w internecie do 28 października.

W SKRÓCIE

Dla kogo: NGO, fundacje, stowarzyszenia, Koła Gospodyń Wiejskich z woj. pomorskiego.
Termin zgłoszeń: do 28 października 2026 r.
Gdzie wysłać wniosek: formularz zgłoszeniowy online.
Korzyści: wsparcie finansowe oraz promocyjne.

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 07.10.2026

Najstarsza regionalna nagroda dla NGO na Pomorzu

Bursztynowy Mieczyk to jedna z najważniejszych i najdłużej przyznawanych nagród dla sektora społecznego w Polsce. Przedsięwzięcie wyróżnia szeroka koalicja podmiotów wspierających inicjatywy oddolne.

„Bursztynowy Mieczyk docenia różne organizacje społeczne z całego województwa właśnie od tych 32 lat. Jest to duże partnerstwo, bo tutaj poza nami jako fundacją jest Marszałek Województwa Pomorskiego, jest Wojewoda Pomorska, jest Europejskie Centrum Solidarności, jest Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska, są też krajowe ciała, jak Ministerstwo Kultury, Marszałek Senatu... Więc ta nagroda tworzy bardzo duże partnerstwo i to ją wyróżnia od wszystkich innych” - podkreśla Łukasz Samborski, prezes Fundacji RC.

Łukasz Samborski, prezes Fundacji RC zachęca do udziału w 32. Konkursie o Nagrodę Bursztynowego Mieczyka

Organizatorzy zwracają uwagę, że stabilność i ponadpodziałowy charakter inicjatywy pozwalają na skuteczne budowanie lokalnej współpracy, co jest szczególnie istotne w czasach kryzysowych.

SŁUCHAJ: Gość Dzień Dobry Kaszuby: Łukasz Samborski: 32. edycja Bursztynowego Mieczyka

Równe szanse dla małych społeczności i KGW

Jury przy ocenie wniosków bierze pod uwagę przede wszystkim realny wpływ, jaki dana organizacja wywiera na swoje najbliższe otoczenie. Kluczowe jest przełamanie barier i zgłoszenie własnej działalności, ponieważ nagroda nie jest przyznawana automatycznie z inicjatywy samej kapituły.

„Tu też chcemy walczyć z mitem, bo często się spotykamy z takim mniemaniem, że «ja jestem małą organizacją, na przykład kołem gospodyń wiejskich, ja nie mam szans». No, ostatnie lata pokazują – na przykład nagrodę specjalną Ministra Kultury dostało koło gospodyń wiejskich za właśnie kultywowanie na przykład tradycji lokalnej” - zaznacza Łukasz Samborski.

ZOBACZ: Gość Dzień Dobry Kaszuby: Bursztynowy Mieczyk. Łukaz Samborski o zgłoszeniach do konkursu

W ubiegłorocznej edycji wpłynęło ponad 100 zgłoszeń z całego Pomorza. Wynik ten potwierdza duży potencjał i aktywność lokalnych społeczności, które coraz chętniej dzielą się swoimi osiągnięciami.

Formularz zgłoszeniowy do 32. edycji Nagrody Bursztynowego Mieczyka jest dostępny do 28 października. Weryfikacja wniosków pozwoli wyłonić najciekawsze inicjatywy, które otrzymają finansowe i promocyjne wsparcie.

Redakcja: Sylwia Bartosik, Rafał Prokop
Opracowanie: Agnieszka Łukasik
Fot. Fundacja RC / Radio Kaszëbë

Gdańsk sercem przemysłu półprzewodników. Tomasz Grabowski o raporcie BGK

Tue, 06 Oct 2026 09:15:00 +0000

Gdańsk wyrasta na kluczowy europejski hub półprzewodników. Raport BGK podkreśla rolę regionu w projektowaniu chipów i nowym wyścigu technologicznym. „To potwierdzenie, że robimy dobrą robotę jako region" - mówi Tomasz Grabowski z Invest in Pomerania

Pomorze na mapie branży chipów i nowoczesnych technologii

Bank Gospodarstwa Krajowego opublikował raport, z którego wynika, że Gdańsk oraz całe Pomorze ugruntowują swoją pozycję na europejskiej mapie sektora półprzewodników. Region nie tylko przyciąga globalnych inwestorów, ale też staje się kluczowym zapleczem badawczo-rozwojowym dla technologii napędzających sztuczną inteligencję i współczesną elektronikę.

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 06.10.2026

Wśród podmiotów rozwijających swoje centra B+R na Pomorzu wymieniane są takie firmy jak Intel (posiadający w Gdańsku największe centrum badawczo-rozwojowe w Europie), Synopsys czy SK Hynix.

„Raport również wskazuje na to, że my mamy tutaj pewną niszę. Nisza polega na właśnie firmach badawczo-rozwojowych, projektowaniu półprzewodników i pamięci RAM. Więc jakby w tym zakresie robimy swoje i tworzymy te warunki, aby inwestorzy do nas przyszli” — wyjaśnia Tomasz Grabowski, zastępca dyrektora Invest in Pomerania.

Kompetencje inżynierskie i zaplecze akademickie magnesem na inwestycje

Kluczowym czynnikiem decydującym o atrakcyjności regionu są wysokie kompetencje kadry inżynieryjnej oraz bliska współpraca z lokalnymi uczelniami, na czele z Politechniką Gdańską. To właśnie zaplecze akademickie dostarcza wykwalifikowanych specjalistów gotowych do pracy przy najbardziej skomplikowanych procesach technologicznych.

Za przyciąganie inwestorów odpowiada samorządowa inicjatywa Invest in Pomerania, koordynowana przez Agencję Rozwoju Pomorza. Zespół działa jako tzw. „jedne okienko”, wspierając firmy na każdym etapie – od udostępniania danych analitycznych i identyfikacji terenów inwestycyjnych po obsługę całego procesu decyzyjnego. Rozwój tego sektora przekłada się bezpośrednio na tworzenie wysokopłatnych i trwałych miejsc pracy.

„Inżynierowie z Polski i z Pomorza mają bardzo dobrą prasę na świecie generalnie i tutaj zaplecze Politechniki Gdańskiej umożliwia nam uczestnictwo w tym wyścigu na kompetencje, na to co wiemy, co umiemy, co potrafimy zrobić jako region” — podkreśla Tomasz Grabowski.

Geopolityka, dywersyfikacja i globalny wyścig technologiczny

Globalny rynek półprzewodników znajduje się w punkcie zwrotnym. Dominacja Azji Wschodniej (w tym głównie Tajwanu) skłania rządy państw zachodnich do dywersyfikacji łańcuchów dostaw. Inicjatywy takie jak European Chips Act mają na celu budowanie suwerenności technologicznej Europy.

SŁUCHAJ: Gość Dzień Dobry Kaszuby: „Tomasz Grabowski: Pomorska branża półprzewodników"

W tym globalnym wyścigu Polska – obok fotoniki – buduje mocną pozycję właśnie w obszarze projektowania układów. Obok Gdańska raport BGK wymienia jako główne polskie węzły mikroelektroniczne Warszawę, Kraków oraz Wrocław.

„Konkurencja jest olbrzymia, ponieważ w tej chwili jesteśmy w takim procesie, kiedy sektor półprzewodników chce się bardzo zdywersyfikować geograficznie. Obecnie rządy państw starają się zabiegać o takie inwestycje, ponieważ one zwiększają suwerenność i doprowadzają do lepszej sytuacji gospodarczej” — zaznacza Tomasz Grabowski.

OGLĄDAJ: Gość Dzień Dobry Kaszuby: „Tomasz Grabowski: Pomorska branża półprzewodników"

Opublikowany raport BGK stanowi istotna kartę przetargową w rozmowach z międzynarodowymi funduszami i korporacjami. Pomorze ma realną szansę stale umacniać swoją pozycję w najbardziej dochodowym fragmencie łańcucha dostaw mikroelektroniki.

Redakcja: Sylwia Bartosik, Rafał Prokop
Opracowanie: Weronika Koszałka
Fot. Invest in Pomerania / Radio Kaszëbë

CZYTAJ WIĘCEJ

Wykopaliska w Żukowie: Odkryto fundamenty klasztoru. Będzie dzień otwarty!

Mon, 05 Oct 2026 08:16:00 +0000

Niezwykłe odkrycia archeologiczne przy kościele WNMP w Żukowie! Badacze odsłonili fundamenty klasztoru norbertanek, średniowieczną ceramikę i dawne pochówki. Już 13 października odbędzie się dzień otwarty – sprawdź szczegóły i zobacz wykopaliska na własne oczy

Tajemnice południowego skrzydła klasztoru

Podczas prac archeologicznych prowadzonych w sąsiedztwie kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny naukowcy odsłaniają kolejne fragmenty dawnej zabudowy klasztoru norbertanek. Wykopaliska pozwalają na dokładniejsze poznanie codziennego życia dawnych mieszkanek tego miejsca.

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 05.10.2026

Wśród najciekawszych znalezisk znajdują się fragmenty średniowiecznej ceramiki, ślady pochówków oraz fundamenty budynku. Wyjątkową uwagę badaczy przyciągnęły pozostałości południowego skrzydła kompleksu – szerokość zachowanych fundamentów jednoznacznie wskazuje, że stała tam dawniej konstrukcja o znacznych rozmiarach.

Ziemia kryje również drobniejsze pamiątki po dawnych mieszkankach:

„Wśród znalezisk pojawił się również nowożytny naparstek, który mógł być używany przez żukowskie norbertanki. Takie niewielkie przedmioty są szczególnie cennym świadectwem codzienności osób, które przed wiekami tworzyły historię tego miejsca" – informuje Muzeum Norbertanek Żukowskich

Zobacz wykopaliska na własne oczy

Lokalna społeczność oraz pasjonaci historii będą mieli wyjątkową okazję, by przyjrzeć się efektom prac z bliska. W niedzielę, 13 października, na terenie badań zorganizowany zostanie dzień otwarty.

Archeolodzy zaplanowali dwa spotkania z przewodnikami:

Godzina 11:00 – pierwsze oprowadzanie po terenie wykopalisk,
Godzina 15:00 – drugie oprowadzanie po terenie wykopalisk.

Zbiórka wszystkich uczestników odbędzie się na cmentarzu przy kościele Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Żukowie.

Nowe życie zabytkowego młyna

„Prace archeologiczne to niejedyna inicjatywa mająca na celu ochronę lokalnego dziedzictwa." - wyjaśnia Piotr Lewna, rzecznik prasowy Urzędu Gminy w Żukowie. W bezpośrednim sąsiedztwie kościoła odnawiany jest także zabytkowy młyn. Nowy właściciel obiektu, Rafał Socha, rozpoczął proces przywracania kompleksu do dawnej świetności.

Trwają prace w zabytkowym młynie w Żukowie

Pierwszym etapem działań jest specjalistyczna, laserowa inwentaryzacja budynków młyna oraz elektrowni. Powstająca dokumentacja pozwoli precyzyjnie zaplanować prace zabezpieczające, naprawcze oraz docelowe zagospodarowanie tej przestrzeni.

Autor: Sylwia Bartosik
Opracowanie: Rafał Prokop
Fot. UG Żukowo

CZYTAJ WIĘCEJ

Związek Metropolitalny na Pomorzu. Zgoda wszystkich gmin

Fri, 25 Sep 2026 06:36:00 +0000

Kolejny krok ku Metropolii. Wszystkie 61 gmin i powiatów tworzących Obszar Metropolitalny Gdańsk-Gdynia-Sopot podjęło uchwały w sprawie przystąpienia do związku

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 25.09.2026

Kolejnym będzie uroczysta sesja Rady Miasta Gdańska, na której podjęta zostanie uchwała o utworzeniu związku metropolitalnego. Zaplanowano ją na październik. Potem rozpocznie się formalnej procedury przed wojewodą, a za jej pośrednictwem dokument ma być skierowany do ministra właściwego do spraw administracji publicznej. Ten z kolei przygotuje wniosek do Rady Ministrów, która podejmie ostateczną decyzję w sprawie utworzenia związku w drodze rozporządzenia.

Przypomnę, że droga do Metropolii była długa. W czerwcu tego roku została przyjęta przez Parlament i podpisana przez prezydenta. Dzięki ustawie region zyska dodatkowe wsparcie finansowe pochodzące z podatków dochodowych, które wcześniej trafiały do budżetu państwa. Środki te zostaną przeznaczone przede wszystkim na integrację transportu publicznego, wspólne planowanie inwestycji, ochronę środowiska oraz rozwój infrastruktury.

Autor: Piotr Szyca
Opracowanie: Angelika Kummer
Fot. Urząd Miejski w Gdańsku

CZYTAJ WIĘCEJ

Bezpłatne badania płuc od października. Kto skorzysta z TK?

Tue, 22 Sep 2026 12:16:00 +0000

Bez skierowania i za darmo. Od października pacjenci będą mogli skorzystać z badań profilaktycznych wykrywających raka płuc. Umożliwi to tomografia komputerowa

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 22.09.2026

Według danych Krajowego Rejestru Nowotworów w całym kraju co roku odnotowuje się ponad 20 tysięcy zachorowań na ten nowotwór, a niemal 26 tysięcy osób umiera z jego powodu. Prognozy wskazują, że w ciągu trzech lat liczba nowych zachorowań może wzrosnąć nawet do 32,5 tysiąca rocznie.

„Dlatego ważne jest wczesne wykrycie, a w tym pomoże bezpłatna, niskodawkowa tomografia komputerowa klatki piersiowej", mówi rzecznik prasowa pomorskiego oddziału NFZ, Monika Kierat.

„W ramach nowego programu osoby z grup wysokiego ryzyka będą mogły korzystać z bezpłatnych badań niskodawkową tomografią komputerową bez konieczności posiadania skierowania. Program obejmuje wizytę kwalifikacyjną, badanie w odpowiednio wyposażonej placówce oraz konsultację podsumowującą. W zależności od uzyskanego wyniku pacjent otrzyma indywidualne zalecenia, skierowanie na dalszą diagnostykę lub wsparcie w rzuceniu palenia. Niskodawkowa tomografia komputerowa jest obecnie uznawana za najskuteczniejszą metodę przesiewową w wykrywaniu raka płuc".

Z bezpłatnych badań będą mogli skorzystać pacjenci z tzw. grupy podwyższonego ryzyka, czyli osoby w wieku 50–74 lata z historią palenia tytoniu wynoszącą minimum 20 lat. Obecnie NFZ prowadzi nabór placówek medycznych, które będą realizować ten program profilaktyczny.

Autor: Piotr Szyca
Opracowanie: Weronika Koszałka
Fot. ilustracyjne/ Adobe Stock

CZYTAJ WIĘCEJ

Biegaczka z Karlikowa wygrywa w całej Polsce. Przełom po 30!

Wed, 16 Sep 2026 16:00:00 +0000

„Bieganie zawsze było częścią mojego życia" - mówi Julia Bieszk z Karlikowa w gminie Krokowa. Ostatnio w odstępie miesiąca była najlepsza w Biegu Powstania Warszawskiego na 10 kilometrów oraz PKO Półmaratonie Szczecin

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 17.09.2026

Jak mówiła na naszej antenie, biega od 9. roku życia i zawsze robiła to intuicyjnie. Przełom przyszedł po marcowym półmaratonie w Kartuzach, gdy nawiązała współpracę z trenerem. I poleca to rozwiązanie, bo dyscyplinuje i motywuje do dalszego rozwoju.

„Z trenerem – najlepiej z kimś naprawdę dobrym, kto ma indywidualne podejście, bo to niesamowicie pomaga rozwinąć skrzydła. Sama nie zrealizowałabym niektórych jednostek treningowych, gdyby nie świadomość, że trener później zerknie na Garmina i sprawdzi, czy dopilnowałam założonego tempa i jak zachowywało się moje tętno. Niejednokrotnie miałam po treningu poczucie, że chociaż się nie zmuszałam, to sama z własnej woli nigdy nie dałabym z siebie aż tyle.”

SŁUCHAJ: Rozmowa Na Widnikù Kaszëbë: „Samotność długodystansowca / Julia Bieszk o dojrzałości"

Jak podkreśla Julia Bieszk - na jej przykładzie widać, że sukcesy w bieganiu można osiągać też po trzydziestce. A macierzyństwo nie tylko w tym nie przeszkadza, ale też wzmacnia.

„Jestem ogromnie wdzięczna za czas ciąży i za to, że mogę być mamą, bo to pokazało mi, jak silna potrafi być kobieta. To niesamowite, ile można wycisnąć ze swojego organizmu. Patrzę na siebie całkowicie inaczej niż przed narodzinami dzieci – zmieniłam myślenie o sobie jeszcze zanim w ogóle urodziłam.”

Julii Bieszk będzie można kibicować w tę sobotę w Brusach. Razem z koleżankami z kobiecej drużyny pożarniczej weźmie udział w zawodach na szczeblu wojewódzkim.

Autor: Sylwia Bartosik
Opracowanie: Weronika Koszałka
Fot. Radio Kaszëbë

CZYTAJ WIĘCEJ

Cyfrowy bliźniak Bałtyku. Superkomputery i 12,5 mln zł na projekt

Wed, 05 Aug 2026 06:58:00 +0000

„Cyfrowy bliźniak Bałtyku” to wirtualna, stale aktualizowana mapa morza Bałtyckiego - wyjaśnia profesor Lidia Dzierzbicka-Głowacka z Instytutu Oceanologii PAN w Sopocie. Dla jego opracowania naukowcy połączą siły w projekcie wartym 12,5 mln zł

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 05.08.2026

Weźmie w nim udział także Uniwersytet Warszawski oraz Instytut Budownictwa Wodnego Polskiej Akademii Nauk, a celem jest wsparcie gospodarki morskiej. „Dla wiernego odtworzenia warunków panujących na akwenie symulacja połączy dane pomiarowe z obliczeniami prowadzonymi na superkomputerach" - opisywała na naszej antenie naukowczyni z Sopotu.

„Cyfrowy bliźniak będzie korzystał z ogromnej liczby danych pochodzących z wielu źródeł. Będą to między innymi zdjęcia satelitarne, pomiary z boi sond, pław, stacji meteorologicznych, stacji hydrologicznych, informacje o dopływach rzek, pomiary wykonywane na statkach badawczych oraz archiwalne dane, ocena graficzna. Najważniejsze jest jednak to, że wszystkie te informacje będą tworzyły jedną bazę danych i te dane będą automatycznie wykorzystywane i asymilowane przez zaawansowane modele matematyczne".

„Powstanie inteligentne centrum informacji o Morzu Bałtyckim" - wyjaśnia profesor Dzierzbicka-Głowacka. Jednym z wyzwań będzie dostosowanie systemu do potrzeb bardzo różnych odbiorców.

„Innych informacji oczekują naukowcy, innych służby ratownicze, a jeszcze innych operatorzy portów czy farm wiatrowych. Naszym celem jest tworzenie narzędzia dla zwiększenia bezpieczeństwa i efektywności wszystkich działań prowadzonych na Morzu Bałtyckich, które będzie jednocześnie nowoczesne, wiarygodne i naprawdę użyteczne w codziennej pracy dla każdego".

SŁUCHAJ: Gość Dzień Dobry Kaszuby, Lidia Dzierzbicka-Głowacka: Cyfrowy bliźniak Bałtyku, 05.08.2026

System nowej generacji do prognozowania warunków atmosferycznych i morskich na Bałtyku ma być gotowy za trzy lata.

Autor: Sylwia Bartosik
Oracowanie: Agnieszka Łukasik
Fot. Radio Kaszëbë

Zaślubiny z Morzem świętem państwowym? Apel pomorskiego sejmiku

Tue, 28 Jul 2026 09:47:00 +0000

Dzień symbolicznych Zaślubin Polski z Morzem w Pucku ma szansę stać się świętem państwowym. Radni sejmiku województwa pomorskiego poparli społeczną inicjatywę, pod którą zebrano 1600 podpisów, jednogłośnie przyjmując uchwałę z apelem do Sejmu, Senatu i Prezydenta RP

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 26.07.2026

Jak przypomniał pomorski marszałek Mieczysław Struk - „Już przed II wojną światową na Kaszubach i Pomorzu celebrowano pamięć o uroczystości w Pucku i podkreślano znaczenie dostępu do morza dla niepodległości Polski, jednak władze PRL-u starały się ich wagę umniejszać".

„Po 1945 roku władze PRL umniejszały znaczeniu puckich zaślubin promując wspomnienie kołobrzewskich zaślubin Polski z Morzem z 18 marca 1945 roku, których dokonali żołnierze Ludowego Wojska Polskiego. Jednakże w środowisku kaszubskim, pomorskim szerzej pamięć o puckich zaślubinach była pielęgnowana, szczególnie w czasie po 1980 roku środowiska Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, wspólnie z opozycją solidarnościowej i kościołem katolickim nadały obchodom rocznicowym w Pucku dużą rangę".

Po 1989 roku rocznicowe obchody Zaślubin Polski z morzem organizowane są przez miejski samorząd w Pucku. „Tak powinno pozostać" - uważa burmistrz Hanna Pruchniewska, choć popiera pomysł ustanowienia święta państwowego.

„Ta inicjatywa jest bardzo dobra, że wieść bardziej się rozniesie po Polsce. Myślę, że jednak w ostatnich latach ta wiedza jest lepsza wśród Polek, Polaków niż była jakiś tam czas temu. No ale nigdy dość edukacji, nigdy dość informowania, nigdy dość radości z tego, że mamy dzisiaj dostęp do morza".

Ustanowienie 10 lutego jako Narodowego Dnia Zaślubin Polski z Morzem ma uświadomić społeczeństwu wagę gospodarki morskiej dla bezpieczeństwa państwa. Apel samorządu naszego województwa trafi teraz do parlamentu.

Autor: Sylwia Bartosik, opracowanie: Agnieszka Łukasik / fot. Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego

Rewolucja na Pomorzu! Badania nadwagi i otyłości dla 51 tys. dzieci

Tue, 28 Jul 2026 06:41:00 +0000

Prawie 51 tys. młodych Pomorzan przejdzie badania przesiewowe w programie profilaktyki nadwagi i otyłości. Tam gdzie zajdzie potrzeba będą też indywidualne spotkania z lekarzem, psychologiem, dietetykiem czy specjalistą aktywności fizycznej. Umowę w tej sprawie samorząd województwa pomorskiego podpisał ze spółką Szpitale Pomorskie

Plan działań przygotował Departament Zdrowia Urzędu Marszałkowskiego w Gdańsku wspólnie ze specjalistami z Uczelni Łazarskiego i Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego. Obejmuje dzieci w wieku 7 i 10 lat i będzie realizowany w szkołach, ale zgłoszenie może też złożyć pediatra, poradnia pedagogiczno-psychologiczna czy rodzice. Jak podkreślił pomorski marszałek Mieczysław Struk na łamach portalu samorządu województwa, z badań i porad „będą mogły skorzystać dzieci z obszarów, na których nie są realizowane programy profilaktyki w tym zakresie".

Budżet projektu to 19 mln 600 tys. zł. Większość pochodzi z funduszy europejskich, a Szpitale Pomorskie wyłożyły prawie milion złotych. Częścią programu będzie też edukacja zdrowotna w szkołach.

Autor: Sylwia Bartosik, opracowanie: Weronika Koszałka/ zdj. Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego

Ustawa metropolitalna na Pomorzu. Co zyskają małe gminy? [CSB]

Fri, 12 Jun 2026 12:43:00 +0000

Pomorskie samorządy coraz bliżej otwarcia nowego rozdziału współpracy. Utworzenie związku metropolitalnego umożliwia ustawa przyjęta przez Sejm z senackimi poprawkami. „Z dodatkowych pieniędzy, które za tym pójdą, skorzystają też małe gminy" - zwraca uwagę wójt Szemuda. Natomiast przewodnicząca Rady Obszaru Metropolitalnego Gdańsk-Gdynia-Sopot podkreśla, że „wśród wspólnych zadań będzie nie tylko transport publiczny, ale też wsparcie nauki i rozwoju". Najpierw jednak decyzję odnośnie nowych regulacji podejmie prezydent RP

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 12.06.2026

Po kilku latach oczekiwań wreszcie udało się przebrnąć przez proces legislacyjny. Wprowadzone przez Senat poprawki zakładają nie więcej niż 5 % budżetu na koszty administracyjne, takie jak obsługa i funkcjonowanie urzędu. Dodatkowo senatorowie odnieśli się do zasad finansowania uczelni wyższych i rozwoju naukowego. Minimum 5 % środków ma trafiać do trójmiejskich uczelni oraz środowisk naukowych. Kadencja zarządu potrwa 5 lat. Ostatecznie wczoraj Sejm poparł 15 z 16 poprawek Senatu.

„Dla samorządu takiego jak Szemud, metropolia to przede wszystkim szansa dla rozwoju transportu", mówi wójt, Ryszard Kalkowski.

„Noma prakticzno felëje dëtków na to, bë miec lepszi kòmùnikacjowi pòłączenia. Także tu je przede wszëtczim wiôlgô szansa. Drëgo, żebë nié pòwtarzac tegò wszëtczégò, co w kółkò wszëtcë gòdają, no bò to je fakticzno wiôlgô sprawa i to dodôtkòwò kasa, co tu w regiónie më to sami lepi pòdzelimë, zrobimë, niżlë ze szczebla cëntralnégò. Wiele je taczëch głosów, że te môłé gminë òstałë richtich zadbané pò tich pòprawkach i tak dalé téż. Także to téż wôżné, że môłé gminë sã dają radã".

„Metropolia to także szybsza rozbudowa infrastruktury i spójny rozwój", mówiła na naszej antenie prezydent Sopotu, Magdalena Czarzyńska-Jachim.

„To jest pewne narzędzie do tego, żeby metropolia była silna, żebyśmy mogli rozwinąć innowacje. Bardzo cieszę się również z tego, że w ustawie znalazł się projekt utworzenia metropolitalnego Funduszu Rozwoju Innowacji”.

Do pełni szczęścia brakuje jeszcze tylko podpisu prezydenta.

Autor: Piotr Szyca
Opracowanie: Weronika Koszałka
Fot. Metropolia Gdańsk-Gdynia-Sopot

Radio Kaszëbë partnerem AP 2010 Orlen Gdańsk

Fri, 29 May 2026 08:05:00 +0000

Kobiecy futbol zasługuje na więcej uwagi. Dlatego Radio Kaszëbë objęło patronat nad Akademią Piłkarską 2010 Orlen Gdańsk

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 29.05.2026

W tym klubie mówią o sobie, że są społecznością dziewczyn i kobiet, trenerów, rodziców, wolontariuszy i partnerów którzy wierzą, że piłka nożna może zmieniać życie. „Pokażemy ich pasję naszym słuchaczom, a zwłaszcza młodzieży” - mówi Michał Kościukiewicz, dyrektor sprzedaży i marketingu Radia Kaszëbë

„Radio Kaszëbë od lat buduje silną pozycję medialną w regionie. Docieramy do słuchaczy na Pomorzu i jesteśmy ważnym elementem lokalnej tożsamości, rozwoju języka kaszuskiego, kultury i życia społecznego. Współpraca z podmiotem tak blisko związanym i na co dzień pracującym z młodzieżą jest szansą na dotarcie do najmłodszego pokolenia.”

Z naszej anteny i mediów cyfrowych dowiecie się o wydarzeniach klubowych, będą też wspólne akcje angażujące kibiców i mieszkańców Pomorza. A słuchać nas można teraz także na stronie Akademii Piłkarskiej 2010 Orlen Gdańsk.

Autorzy: Sylwia Bartosik, opracowanie: Angelika Kummer / zdj. AP 2010 ORLEN Gdańsk

Gdynia: Biblioteka dowozi książki do domów mieszkańców

Tue, 19 May 2026 10:50:00 +0000

Lektury do czytelników dowozi Biblioteka Gdynia. Uruchomiła usługę „Książka do domu” dla osób, które mają trudności z poruszaniem się. Propozycja skierowana jest do mieszkańców Gdyni, którzy z powodu wieku, choroby czy niepełnosprawności nie mają możliwości wypożyczenia zbiorów bibliotecznych

Teraz mogą zadzwonić lub napisać do biblioteki i poprosić o dostarczenie wybranej książki lub audiobooka. Z usługi „Książka do domu” mogą skorzystać posiadacze Karty do Kultury lub Karty Mieszkańca Gdyni. Zapisać się do biblioteki także można telefonicznie lub mailowo. Jak wyjaśnia Biblioteka Gdynia, podczas pierwszej wizyty pracownik dopełni wszystkich formalności, a czytelnik otrzyma Kartę do Kultury.

Autor: Sylwia Bartosik, opracowanie: Agnieszka Łukasik / zdj. Miasto Gdynia

Rumia: Kampania przeciw błędnej odmianie nazwy miasta

Wed, 15 Apr 2026 05:46:00 +0000

Rumia rozpoczyna walkę z błędną odmianą nazwy miasta z dodatkowym „i”. Niepoprawne zapisy dotyczące Rumi pojawiają się na przykład w ogólnopolskich mediach czy ogłoszeniach. Rozwiązaniem problemu ma być kreatywna kampania, w którą włączą się także mieszkańcy. O szczegółach Piotr Szyca

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 15.04.2026

Drugie „i" w nazwie miasta jest jak niechciany gość. Tymczasem już wiele lat temu profesor Miodek wyjaśnił, że nazwa Rumia w dopełniaczu celowniku i miejscowniku liczby pojedynczej przyjmuje formę Rumi z jednym „i". Tak samo jak Gdynia Gdyni z jednym i i Karwia Karwi z jednym „i".

„Nie warto wierzyć korekcie" - mówi Piotr Szymański z Urzędu Miasta.

„My wysyłamy maile z Rumi przez jedno i zapraszamy też do Rumi przez jedno i pozdrawiamy z Rumi przez jedno i ale absolutnie tego drugiego i nie chcemy. Niestety ono do nas troszkę przylgnęło no i bierzemy się tym do dzisiaj zwłaszcza właśnie kiedy mamy do załatwienia coś czy mamy wchodzimy we współpracę z partnerem spoza regionu. Dlatego w urzędzie zapowiadają walkę z drugim i orężem ma być kreatywna kampania. Dystrybucja materiałów, które mieszkańcy będą mogli wykorzystać głównie jako taki pakiet ratunkowy, czyli właśnie w sytuacji, gdzie zobaczą, że ta pisownia nieprawidłowo występuje, to mogą podesłać na przykład plakat czy inny materiał graficzny, mema, tak żeby ten adwersarz, ten adresat miał od razu jasną wiadomość, że ta poprawna pisownia brzmi tak, a nie inaczej. Kierujemy też w drugą stronę, czyli kampanię Poza Nasze Miasto. Można powiedzieć w SKM-ce będą się plakaty promujące naszą akcję będą, specjalne takie nadruki na paczkomaty".

Będą też witacze z napisem uśmiechnij się, jesteś w Rumi z dopiskiem nie w Rumi z przekreślonym drugim „i" i tyle w temacie.

Autor: P. Szyca / zdj. Miasto Rumia