To nie jest zwykła rozmowa dwóch naukowców – to spotkanie pasjonatów, którzy postanowili przenieść dziedzictwo swoich przodków z zakurzonych regałów wprost do smartfonów. Dr Artur Jabłoński (Uniwersytet Warszawski) oraz prof. Paweł Małecki (AGH Kraków) odkrywają kulisy tworzenia nowoczesnego słownika języka łemkowskiego, który staje się modelem i nadzieją dla digitalizacji kaszubszczyzny.

Z tej rozmowy dowiesz się:

• Jak łemkowski słownik trafił do chmury? – o technicznej rewolucji, która pozwoliła rozproszonemu zespołowi pracować nad bazą danych i naukowym składem w systemie LaTeX.
• Dlaczego profesor Małecki współczuje użytkownikom „cegieł”? – o tym, jak 10 lat pracy i tysiące haseł zamieniono w narzędzie Lemko Tools, z którego każdego dnia korzystają tysiące młodych osób.
• Czy AI rozumie gwarę? – o niezwykłym skrypcie, który w jedną noc wygenerował precyzyjne tłumaczenia na polski i angielski, opierając się na kontekstach i definicjach.
• Czego Kaszubi zazdroszczą Łemkom? – dr Artur Jabłoński o monumentalnym, ale wciąż papierowym słowniku ks. Bernarda Sychty i pilnej potrzebie stworzenia cyfrowego korpusu języka kaszubskiego.
• Co to jest baza RAG i embeddingi wektorowe? – o technologicznym zapleczu, które pozwala łączyć słowa nie tylko po literach, ale po ich głębokim znaczeniu, tworząc fundament pod syntezatory mowy.

Zamiast martwić się o przyszłość języka, badacze dają mu nowe życie – udowadniając, że w dobie cyfryzacji mniejszościowe mowy mogą nie tylko przetrwać, ale i rozkwitnąć dzięki mariażowi technologii z pasją.

Audycja: Rozmowa Na Widnikù Kaszëbë
Rozmawiał: Maciej Józefowicz
Emisja: 14.05.2026

W popołudniowej Klëce:

• Regionalna żywność: Samorząd województwa powołał sieć „Pomorskie Dziedzictwo Kulinarne”, która ma łączyć producentów i promować lokalne produkty wysokiej jakości.
• Noc Muzeów: Słupskie obchody pod hasłem dzieciństwa w PRL po raz pierwszy umożliwią zwiedzanie wszystkich obiektów muzealnych jednocześnie.
• Sport: Piłkarska Arka Gdynia bezbramkowo zremisowała z Górnikiem Zabrze, natomiast koszykarze ulegli Śląskowi Wrocław po dogrywce w fazie play-off.

Audycja: Klëka – informacje z Kaszub
Przygotowali: S. Bartosik, P. Szyca
Emisja: 14.05.2026, 16:55

W popołudniowej Klëce:

• Regionalne smaki: Samorząd województwa powołał sieć „Pomorskie Dziedzictwo Kulinarne”, która ma łączyć lokalnych producentów i promować tradycyjną żywność specjalnym logo.
• Muzyczny sukces: Wiktor Sas z Przechlewa zwyciężył w programie The Voice Kids i przygotowuje się do reprezentowania Polski w konkursie Eurowizja Junior.
• Kultura i tradycja: W najbliższą sobotę wdzydzki skansen zaprasza na Europejską Noc Muzeów, podczas której przewodnicy przybliżą gościom kaszubskie legendy i opowieści. [CSB]

Audycja: Klëka – informacje z Kaszub
Przygotowali: S. Bartosik, P. Szyca
Emisja: 14.05.2026, 15:55

W popołudniowej Klëce:

• Turystyka rowerowa: Cztery pomorskie gminy otrzymały ponad 35 mln zł dofinansowania na rozbudowę 10 kilometrów tras, w tym odcinków na Półwyspie Helskim i Wiślanej Trasie Rowerowej.
• Pomoc społeczna: W Niedarzynie powstanie budynek z mieszkaniami wspomaganymi i treningowymi dla osób niepełnosprawnych i niesamodzielnych.
• Motoryzacja: W najbliższą sobotę w Chmielnie odbędzie się IV Zlot Zabytkowych Samochodów, podczas którego zaprezentowanych zostanie kilkadziesiąt klasyków z epoki PRL-u.
• Sport: Piłkarze Arki Gdynia bezbramkowo zremisowali z Górnikiem Zabrze, natomiast koszykarze ulegli Śląskowi Wrocław w pierwszym meczu fazy play-off.

Audycja: Klëka – informacje z Kaszub
Przygotowali: S. Bartosik, P. Szyca
Emisja: 14.05.2026, 14:55

Gmina Bożytuchom zrealizuje inwestycję o wartości 11 milionów złotych, obejmującą powstanie mieszkań wspomaganych oraz treningowych. Projekt zakłada budowę trzykondygnacyjnego budynku z zapleczem technicznym i miejscem ukrycia, którego oddanie do użytku planowane jest do końca 2028 roku.

Z tej rozmowy dowiesz się:

• Cel inwestycji – stworzenie infrastruktury dla osób z niepełnosprawnościami oraz zagrożonych wykluczeniem.

• Mieszkania treningowe – nauka samodzielności i zarządzania budżetem pod okiem opiekunów.

• Rozwiązania ekologiczne – montaż pomp ciepła i fotowoltaiki w celu obniżenia kosztów eksploatacji.

• Bezpieczeństwo mieszkańców – projekt uwzględnia funkcję ochronną podpiwniczenia jako miejsca ukrycia.

• Finansowanie usług – zapewnienie dwuletniego okresu wsparcia dla lokatorów z funduszy zewnętrznych.

Audycja: Gość Dzień Dobry Kaszuby

Rozmawiali: K. Sudoł, R. Prokop

Emisja: 14.05.2026

O budowie mieszkań wspomaganych w Niedarzynie, reakcji ZKP na wpisy internautów oraz planach na Europejską Noc Muzeów we Wdzydzach.

W porannej Klëce:

• Mieszkania wspomagane: Gmina Borzytuchom wybuduje w Niedarzynie obiekt dla osób niesamodzielnych i w kryzysie bezdomności.
• Język kaszubski: Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie reaguje oświadczeniem na internetowe wpisy podważające status języka kaszubskiego. [CSB]
• Noc Muzeów: Skansen we Wdzydzach zaprasza na nocne zwiedzanie oraz wieczór pełen kaszubskich legend i opowieści.

Audycja: Klëka – informacje z Kaszub
Przygotowali: S. Bartosik, P. Szyca
Emisja: 14.05.2026, 09:55

W porannej Klëce:

• Polityka społeczna: W Niedarzynie powstanie nowoczesny budynek z mieszkaniami wspomaganymi i treningowymi dla osób potrzebujących wsparcia.
• Sukces muzyczny: Wiktor Sas z Przechlewa zwyciężył w programie The Voice Kids i przygotowuje się do reprezentowania Polski na Eurowizji Junior.
• Inicjatywy lokalne: Mieszkańcy Lęborka mogą już zgłaszać swoje pomysły na inwestycje w ramach nowej edycji Budżetu Obywatelskiego.
• Nauka na Pomorzu: Politechnika Gdańska zaprezentuje 150 atrakcji w ramach nadchodzącego Bałtyckiego Festiwalu Nauki.

Audycja: Klëka – informacje z Kaszub Przygotowali: S. Bartosik, P. Szyca Emisja: 14.05.2026, 08:55

W porannej Klëce:

• Ustawa metropolitalna: Połączone komisje sejmowe omówiły projekt przepisów, które mają usprawnić współpracę samorządów na Pomorzu.
• Sukces maturzysty: Nikodem Bladowski z Wejherowa zdobył drugie miejsce w konkursie UJ za wystąpienie przygotowane w języku kaszubskim. [CSB]
• Mieszkalnictwo wspomagane: Gmina Borzytuchom wybuduje w Niedarzynie obiekt z lokalami dla osób potrzebujących wsparcia w samodzielności.
• Nauka na Politechnice: Ponad 150 atrakcji czeka na uczestników nadchodzącego Bałtyckiego Festiwalu Nauki w Gdańsku.

Audycja: Klëka – informacje z Kaszub Przygotowali: S. Bartosik, P. Szyca Emisja: 14.05.2026, 07:55

W porannej Klëce:

• Język kaszubski: Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie reaguje na internetowe wpisy podważające status mowy Kaszubów jako samodzielnego języka. [CSB]
• Edukacja: Maturzysta z Wejherowa zdobył drugie miejsce w ogólnopolskim konkursie Uniwersytetu Jagiellońskiego za nagranie wystąpienia po kaszubsku. [CSB]
• Drogownictwo: W Małym Klinczu rozpoczęła się budowa ronda, która ma poprawić bezpieczeństwo na trasie między Kościerzyną a Nową Karczmą.

Audycja: Klëka – informacje z Kaszub Przygotowali: S. Bartosik, P. Szyca Emisja: 14.05.2026

Zamiast sztywnych przemówień – autoironia i dystans do samego siebie. Nikodem Bladowski, tegoroczny absolwent, udowodnił w Krakowie, że język wyniesiony z domu to nie obciążenie, a unikalny kod, który buduje charakter. Wraz ze swoją wychowawczynią, Beatą Płotką, pokazuje, że szkoła może być miejscem, gdzie talent nie zostaje wtłoczony w ramy, lecz zyskuje przestrzeń do swobodnego lotu.

Z tej rozmowy dowiesz się:

• Jak Nikodem Bladowski oczarował krakowskie jury? – o kulisach „gadki" zainspirowanej tekstami Mikołaja Reja i zimowymi dojazdami do szkoły.
• Czego Beata Płotka nauczyła się od swojego ucznia? – o tym, jak pożegnać „szkolny diament" i dlaczego relacja mistrz-uczeń jest fundamentem sukcesu.
• Skąd bierze się siła kaszubskiego języka? – o naturalnym przejmowaniu języka od dziadków i braku wstydu przed rówieśnikami.
• Jakie plany na przyszłość ma laureat ogólnopolskiego konkursu? – o dylematach między dziennikarstwem, nauką a chęcią pracy z drugim człowiekiem.
• Czy technologia uratuje język? – o pomyśle Nikodema na nowoczesną naukę kaszubskiego poprzez gry i aplikacje mobilne.

Ta rozmowa to dowód na to, że prawdziwa kultura dzieje się tu i teraz – w szkolnej ławce, przy rodzinnym stole i w odważnych próbach mówienia własnym głosem.

Audycja: Rozmowa Na Widnikù Kaszëbë
Rozmawiali: Maciej Józefowicz, Kalina Janczewska
Emisja: 13.05.2026

O pracach nad ustawą metropolitalną, powołaniu Pomorskiej Rady Kompetencji Jądrowych oraz naborze wniosków do budżetu obywatelskiego w Lęborku.

W popołudniowej Klëce:

• Metropolia Pomorska: Połączone komisje sejmowe omówiły projekt ustawy, która wprowadzi system głosowania oparty na zasadzie podwójnej większości.
• Energetyka jądrowa: Powstała specjalna rada, która zajmie się rozwojem edukacji i przygotowaniem kadr dla sektora jądrowego na Pomorzu.
• Drogownictwo: W Małym Klinczu rozpoczęła się budowa ronda na drodze wojewódzkiej nr 211, bez konieczności całkowitego zamykania trasy.
• Lębork: Mieszkańcy mogą już składać propozycje do Budżetu Obywatelskiego na rok 2027, w którym do rozdysponowania jest pół miliona złotych.

Audycja: Klëka – informacje z Kaszub Przygotowali: S. Bartosik, P. Szyca Emisja: 13.05.2026, 16:55

O reakcji na podważanie statusu języka kaszubskiego, planach budowy urzędu w Gniewinie oraz nowym rondzie w Małym Klinczu.

W popołudniowej Klëce:

• Język kaszubski: Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie reaguje na krytyczne wpisy internautów dotyczące statusu języka kaszubskiego. [CSB]
• Gmina Gniewino: Wójt Wioletta Majer-Szreder zapowiada budowę nowej siedziby urzędu oraz podsumowuje inwestycje drogowe i oświatowe.
• Drogownictwo: W Małym Klinczu rozpoczęła się budowa ronda na trasie Kościerzyna–Nowa Karczma, która ma poprawić bezpieczeństwo.

Audycja: Klëka – informacje z Kaszub Przygotowali: S. Bartosik, P. Szyca Emisja: 13.05.2026, 15:55

W popołudniowej Klëce:

• Język kaszubski: Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie reaguje na negowanie statusu języka kaszubskiego w internecie. [CSB]
• Metropolia: Połączone komisje sejmowe omówiły projekt ustawy metropolitalnej opartej na zasadzie podwójnej większości.
• Kultura: Muzeum Ziemi Kościerskiej przygotowało przejażdżki drezyną i zwiedzanie parowozowni w ramach Nocy Muzeów. [CSB]

Audycja: Klëka – informacje z Kaszub Przygotowali: S. Bartosik, P. Szyca Emisja: 13.05.2026, 14:55

W porannej Klëce:

• Energetyka jądrowa: Powstała specjalna rada, która ma zadbać o rozwój edukacji i przygotowanie kadr do pracy przy budowie pierwszej elektrowni jądrowej na Pomorzu.
• Kultura w Kościerzynie: Podczas nadchodzącej Nocy Muzeów będzie można m.in. zwiedzić wnętrze pługu odśnieżnego, przejechać się drezyną oraz odwiedzić Muzeum Akordeonu.
• Sportowe emocje: Drużyny z Gdyni i Sopotu rozpoczynają walkę w ćwierćfinałach mistrzostw Polski; Arka Gdynia wraca do fazy play-off po siedmioletniej przerwie.

Audycja: Klëka – informacje z Kaszub

Przygotowali: S. Bartosik, P. Szyca

Emisja: 13.05.2026, 09:55