Słuchaj Radia Kaszebe

    Kaszëbi w krôj, czyli pomeranką wokół Pomorza

    Fòk, grot, gafel ë bardunë nôgle òprzestalë bëc blós slowamë znônëmë z marinisticznëch ksążk ë pòjawilë sã przed mòjima òczëma baro realno. Wsadnąc pierszi rôz do legendarnégò kaszëbsczégò pòmarénka to dlô czësto krajewégò czlowieka wieldżé przeżëcé. Drzewiany bôt niese nas na żeglach przez Môlé Mòrze, a slonô wòda priszcze tej-sej na przódk. Pózdni ju blós letëchné kòlibanié Wislë – ë tak jaż do Dërszewa, chtërno wëmalowalo sã przed namë na widnikù dwùma stôrëma mòstoma. Przëjemné kòlibanié Wislë mieniô sã w pôrãnôsce gòdzyn żimczégò halsowaniô pòd sztróm ë pasowaniô na snôdzëznë. Dwa abò trzë razy Dënëszka ùderza ò gruńt, calé szczescé to nié kamienie, blós piôch. Ale dlô żeglarzi nó tim dekù to nie je pierszëzna, kaszëbsczi bôt Jana Gwardzika chòdzy na rzéczi ju dzesyńc lat. Zaloga je dlô mie fenomenã: chlopi w strzédnym wiekù, czasã ju ópòwie, a mimò tegò lëdze mlodi dëchã, chtërnym sã chce, chtërny nie są zmùżdżony codniowim żëcym tak, że ju òprzestalë mëszlec ò przigòdach. Zamiast tegò mëszlą ò nich ju na miesące do przódkù. Bôt je pòtrzébno zakònserwòwac ë ùdichtowac, je trzeba òbrechòwac pòtrzébné dëtczi, pòszëkac za spònsoramë, przërëchtowac jôdã, chtërnã strzimie bez stëdzónczi dwie niedzele: kôlbôsë, solony bôlticczi slédz, czadzony losos – wszëtkò samòrobòtné. A do te fùl weków, chtërne gòdzënamë mùszil robic nasz kùchôrz Andrzej Ciechański. To pierszi rôz, czej ùdbalë so wzyc mët repòrtérã, czlowieka z bùtna, chtëren ni ma wiedzec jaczé pludrë ò zalodze bądze pòwtôrzôl do radia. Pòznanié tëch lëdzy bëlo prôwdzëwą przëjemnotą, a kòżdégò dnia zmiészający sã distans sprôwil, że na szczescé zamiast trzëmac mie na dekù jakò gòsca, szmërgalë mie cumë ë fendrë do rzészaniô. W gromadze jesmë rozklôdalë plón, mëlë statczi ë zwijalë żegle, a jô – czësti pòczãtnik – miôl jem leżnosc wiele sã naùczëc. Mieniającé sã warënczi na rzékach ë mòrzu nie dôwają òdpòczëcô, na dekù wiedno je co robic. Na Dënëszce jachalo na różnëch etapach òd 5 do 8 sztëk lëdzy, dzãka temù pòlowica zalodżi mògla sã przespac, pòczëtac ë pògadac, czej jiny kamrôce pasowalë na bôt. Piãkné pòglądë na pòmòrsczé gardë z perspektiwë wòdë same w se zachãcalë do diskùtérowaniô ò jejich dzejach. Kò z historicznëch przëczin nen rejs mô sã òdbëté – cobë pòznac zemie dôwnëch państw Grifitów ë Sobieslawiców, ksążãt Pòmòrzô ë Kaszub.

    Awariô mòtora pòzwòla mie sã dokònac jak dopasowôną ekipą je zaloga Dënëszczi. Chòcô sprawa wëzdrza pòwôżnô, a bôt zacząn drifòwac westrzódkã rzéczi, jakô òbkrąca gò rôz w jednã, rôz w drëgą stôrnã, zalogańcë bez niepòtrzébnégò gôdaniô jãlë ruk-cuk rozkrącac mòtór, jesz chùdzy nalezlë przëczënã, a czej më dobilë do kraju, bez marnotraceniô czasu nalezlë méstra, brëkòwné nôrzãdla ë ùprawilë awarią. Dzéń w dzéń më wstôwalë wczas reno ë drëwalë cali dzéń – niewôżné jak pòzdze w nocy chto ùdbôl so jic spac. Dni mialë ritm nié blós dënëgów, ale téż codniowëch òbrzészków.

    Wikszosc czasu më spãdzëlë na rzékach, wszëtcë jednak niecerzplëwie żdalë za mòrzã. Czej zaczinô wòniac sloną wòdą, czej dënëga zaczinô kòlibac bôtã ë wòda priszcze na dek, Jastarnicë są w swòjim żëwiole.

    Doswiôdczenié żeglarzi sprôwilo, że do Jastarnie më doszlë dwa dni rëchli jak bëlo w planach. Bezmala dwa tidnie strzód żegli, pòwôrzków ë drzewa dokònalo mie, że pòmarénczi mają swòjã dëszã. Na nich doswiôdczanié mòrza staje sã jesz prôwdzywszé, a mëslë pòwôrcają na pierwòtné szlachë. To sprôwiô, że bùdowanié tradicyjnëch szkùt w dobie blekanëch jachtów nie je nijak dzywné, procëmno – je wôżné ë pòtrzébné.

    Udostępnij: Share on Facebook0Share on Google+0Print this pageEmail this to someone

    Tagi:


    O zespole

    Szefredachtór wierdelnika ò kùlturze „Skra”, radiewi gazétnik, wespółrobił z Radiã Gduńsk, a dlô Radia Kaszëbë relacjonowôł dwatidniowi rejs wkół Pòmòrzô „Kaszëbë w krôj 2015”. Skùńcził skandinawistikã na Gduńsczim Ùniwersytece, sztudérëje lingwistikã na Ùniwersytece w Lejdze.







    Back to Top ↑