O tym, jak kluczowe dla przetrwania tożsamoÅ›ci regionalnej jest mówienie po kaszubsku na co dzieÅ„, dyskutujÄ… badacze zgromadzeni w Muzeum PiÅ›miennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie. Dwuosobowa konferencja naukowo-popularna „Kaszuby-Pomorze-SÅ‚owiaÅ„szczyzna” staÅ‚a siÄ™ przestrzeniÄ… do zaprezentowania najnowszych, niepokojÄ…cych wyników badaÅ„ nad przekazem miÄ™dzypokoleniowym. Z danych przedstawionych przez ekspertów wynika wprost, że brak używania kaszubszczyzny w relacjach rodzinnych stawia przyszÅ‚ość tego jÄ™zyka pod dużym znakiem zapytania

Alarmujące dane. Przekaz międzypokoleniowy zamiera

Kluczowym punktem obrad staÅ‚a siÄ™ prezentacja wniosków zawartych w pierwszym tomie publikacji „Różnorodność jÄ™zykowa w Polsce” pod redakcjÄ… prof. Nicole DoÅ‚owy-RybiÅ„skiej oraz dr. Macieja MÄ™traka. Zaprezentowane statystyki wskazujÄ… na postÄ™pujÄ…cy spadek wykorzystania jÄ™zyka w codziennym życiu.

„Tylko 44% do swoich wÅ‚asnych dzieci czy też wnuków mówiÅ‚o po kaszubsku. WiÄ™kszość, 56%, w ogóle kaszubskiego nie używaÅ‚a, a mówimy tylko o tej grupie aktywnie znajÄ…cej jÄ™zyk kaszubski. To też zostaÅ‚o pokazane w coraz sÅ‚abszych praktykach jÄ™zykowych, czyli najkrócej mówiÄ…c, to gdzie, z kim i jak czÄ™sto kaszubski jest używany” –  alarmuje o zagrożonym przekazie miÄ™dzypokoleniowym prof. Nicole DoÅ‚owy-RybiÅ„ska, socjolingwistka i kulturoznawczyni.

Problem nie leży zatem wyłącznie w znajomości reguł czy słownictwa, ale przede wszystkim w zanikaniu naturalnych sytuacji komunikacyjnych w środowisku domowym.

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 23.10.2026

Szkoła nie zastąpi żywej mowy w domu

Do kwestii historycznych i wspóÅ‚czesnych uwarunkowaÅ„ odniósÅ‚ siÄ™ dr Artur JabÅ‚oÅ„ski, analizujÄ…c m.in. praktyki tÄ™pienia jÄ™zyka kaszubskiego w placówkach oÅ›wiatowych w okresie PRL. Ekspert zwróciÅ‚ uwagÄ™, że choć obecnie edukacja formalna peÅ‚ni ważnÄ… rolÄ™, to bez wsparcia ze strony rodziny jÄ™zyk nie przetrwa.

„Jak sã noma Kaszëbom nie mdze chcaÅ‚o gôdac pò kaszëbsku, to ten jãzëk nie przéderchô na nastãpné pòkòlenia, bò to je wiedzec, że jãzëk té żëje nié jak chtos napisze jego gramatika abò sÅ‚owôrz - ale żëje té, czë sã w tim jãzëku gôdô” – gôdô dr Artur JabÅ‚oÅ„sczi,  samorzÄ…dowc, dzëjôcz spòÅ‚eczny i òswiatowy.

Bogaty program konferencji i promocja książki

Spotkanie w wejherowskim muzeum to nie tylko rozważania nad kondycjÄ… jÄ™zyka, ale również szeroki przeglÄ…d tematyki historycznej i spoÅ‚ecznej. W trakcie prelekcji podjÄ™to m.in. wÄ…tki kaszubskiego feminizmu oraz muzealizacji kultury kaszubskiej w Prusach Zachodnich na poczÄ…tku XX wieku.

Wydarzeniu towarzyszy promocja książki pod redakcją prof. Nicole Dołowy-Rybińskiej i dr. Macieja Mętraka. Drugiego dnia obrad uczestnicy pochylą się m.in. nad rolą kobiet w kształtowaniu i pielęgnowaniu kultury Kaszub.

Autor: Piotr Szyca
Opracowanie: Weronika Koszałka
Fot. Radio Kaszëbë

CZYTAJ WIĘCEJ

• Å»ukowo: V Konferencja SoÅ‚tysów Pomorza

• W Wejherowie o Kaszubach. Konferencja naukowa już w październiku

• Jak czytać Majkowskiego? Konferencja dla nauczycieli w GdaÅ„sku