Morświny w Bałtyku giną przez hałas. Zatoka Pucka kluczem do ochrony

Populacja morÅ›wina w BaÅ‚tyku liczy poniżej 500 osobników. Dr hab. Agnieszka Kijewska wskazuje, jak chronić te ssaki w Zatoce Puckiej bez zakazu turystyki. „Populacja baÅ‚tycka jest w bardzo marnym stanie” - mówi biolożka i dziaÅ‚aczka Fundacji Kota Morskiego. „W odrodzeniu przeszkadzajÄ… jej teraz gÅ‚ównie haÅ‚as i brak ryb”

MorÅ›win bywa potocznie nazywany baÅ‚tyckim delfinem, jednak w rzeczywistoÅ›ci jest jego dalszym kuzynem o zupeÅ‚nie innym temperamencie. W przeciwieÅ„stwie do towarzyskich delfinów, morÅ›winy unikajÄ… kontaktu z ludźmi i nie tworzÄ… dużych stad – polujÄ… samotnie lub w niewielkich grupach rodzinnych. W wodzie poruszajÄ… siÄ™ dziÄ™ki precyzyjnej hydrolokacji, emitujÄ…c dźwiÄ™ki o czÄ™stotliwoÅ›ci okoÅ‚o 130 kHz, niesÅ‚yszalne dla ludzkiego ucha.

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 16.11.2026 

Zdziesiątkowane przez wojnę, dziś przegrywają z hałasem

Sytuacja gatunku w naszym morzu jest dramatyczna. WedÅ‚ug szacunków badaczy populacja baÅ‚tycka liczy obecnie prawdopodobnie niecaÅ‚e 500 osobników. Historycznie tych ssaków byÅ‚o tak dużo, że ich skór i tÅ‚uszczu używano do uszczelniania ekwipunku rybackiego. ZaÅ‚amanie przyszÅ‚o w poÅ‚owie XX wieku.

„Natomiast II wojna Å›wiatowa ze swoim haÅ‚asem, ze swoimi podwodnymi minami, generalnie przetrzebiÅ‚a mocno tÄ™ populacjÄ™. BaÅ‚tyk jest bardzo pÅ‚ytkim akwenem, w którym haÅ‚as czyniony przez wojnÄ™ byÅ‚ czymÅ› Å›miertelnym w sumie dla nich, dlatego że ten zmysÅ‚ hydrolokacji u morÅ›winów byÅ‚ zupeÅ‚nie zaburzony. Później nie dbano o ich populacjÄ™” – wyjaÅ›niaÅ‚a dr hab. Agnieszka Kijewska w audycji DzieÅ„ Dobry Kaszuby.

WspóÅ‚czeÅ›nie najwiÄ™kszym zagrożeniem ponownie okazuje siÄ™ haÅ‚as, który zagÅ‚usza zmysÅ‚y waleni, utrudniajÄ…c im zdobywanie pożywienia i komunikacjÄ™. Ekspertka podkreÅ›la, że duże statki handlowe nie sÄ… gÅ‚ównym winowajcÄ…, ponieważ poruszajÄ… siÄ™ po wyznaczonych torach wodnych, które morÅ›winy potrafiÄ… omijać. Problemem jest rozproszona, niekontrolowana aktywność na wodzie.

„Jeżeli chodzi o takie aktywnoÅ›ci, które sÄ… zupeÅ‚nie niekontrolowane, to oczywiÅ›cie silniki mechaniczne i Å›ruby, generalnie tego typu napÄ™dy wytwarzajÄ… sporÄ… presjÄ™, jeżeli chodzi o zanieczyszczenie haÅ‚asem. Tak samo zresztÄ… jak ewentualne dźwiÄ™ki wydawane przez inne urzÄ…dzenia echolokacyjne. Rybacy używajÄ… również echosond do lokacji stad ryb, ale także wÄ™dkarze, czasem turyÅ›ci lub nurkowie” - wskazywaÅ‚a biolożka.

SŁUCHAJ ROZMOWY: GOŚĆ DDK - Agnieszka Kijewska

Spór o ZatokÄ™ PuckÄ…: Strefy zamiast caÅ‚kowitych zakazów

Zatoka Pucka oraz Zatoka GdaÅ„ska to dla baÅ‚tyckich morÅ›winów obszary strategiczne – sÅ‚użą jako żerowiska dla mÅ‚odych osobników, szczególnie w okresie od wiosny do jesieni (od marca do października). Pokrywa siÄ™ to ze szczytem sezonu turystycznego, co rodzi napiÄ™cia wokóÅ‚ projektowanych przez UrzÄ…d Morski w Gdyni planów ochrony, m.in. w rejonie Ryfu Mew. PrzedsiÄ™biorcy i wodniacy obawiajÄ… siÄ™ paraliżu branży i wrzucania do jednego worka gÅ‚oÅ›nych skuterów wodnych oraz bezemisyjnych sportów wiatrowych.

Dr hab. Agnieszka Kijewska opowiada siÄ™ za wyważonym podejÅ›ciem. Jej zdaniem kitesurfing czy windsurfing nie generujÄ… haÅ‚asu groźnego dla ssaków, o ile ich obszar zostanie odpowiednio uregulowany.

„Fundacja generalnie usiÅ‚uje zawsze zajmować pewne zdroworozsÄ…dkowe pozycje wzglÄ™dem tego typu tematów. Uważamy, że pewne obostrzenia dotyczÄ…ce produkcji dźwiÄ™ku w tych okolicach sÄ… konieczne, natomiast niekoniecznie trzeba podchodzić do tego z kompletnÄ… prohibicjÄ…. OgraniczyÅ‚abym po prostu strefÄ™ aktywnoÅ›ci turystycznej, czy tego typu sportów, do jakichÅ› Å›ciÅ›le okreÅ›lonych miejsc, tak żeby ssaki morskie byÅ‚y w stanie ich unikać” – oceniÅ‚a dziaÅ‚aczka Fundacji Kota Morskiego.

Polsko-włoski projekt na rzecz odbudowy gatunku

Biolożka przypomniaÅ‚a o pionierskich badaniach Å›p. prof. Krzysztofa Skóry oraz bieżących osiÄ…gniÄ™ciach Stacji Morskiej w Helu. Do tych dziaÅ‚aÅ„ wÅ‚asnÄ… inicjatywÄ™ chce doÅ‚ożyć Fundacja Kota Morskiego. Organizacja planuje wspóÅ‚pracÄ™ z partnerem z WÅ‚och (specjalizujÄ…cym siÄ™ w przywracaniu delfinów naturze), aby stworzyć w Zatoce Puckiej bezpieczne warunki sprzyjajÄ…ce rozrodowi dzikich morÅ›winów.

Ochrona tego gatunku to nie tylko walka o pojedyncze zwierzę, ale o kondycję całego akwenu. Jako topowy drapieżnik, morświn zamyka bałtycki łańcuch pokarmowy, a jego obecność świadczy o stabilności lokalnego ekosystemu.

Redakcja: Sylwia Bartosik, Rafał Prokop
Opracowanie: Agnieszka Łukask
Fot. Adobe Stock

CZYTAJ WIĘCEJ