Rada JÄ™zyka Kaszubskiego Å›wiÄ™tuje 20-lecie dziaÅ‚alnoÅ›ci. Od 2006 roku zajmuje siÄ™ ochronÄ…, rozwojem i standaryzacjÄ… jÄ™zyka kaszubskiego. Jednym z najważniejszych wyzwaÅ„ pozostaje dziÅ› przekazywanie go w rodzinach – mówiÅ‚a na naszej antenie Bożena Ugowska, prezes Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego
SÅUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 25.09.2026
Rada JÄ™zyka Kaszubskiego powstaÅ‚a w 2006 roku, rok po wejÅ›ciu w życie ustawy o mniejszoÅ›ciach narodowych i etnicznych oraz o jÄ™zyku regionalnym, która nadaÅ‚a kaszubskiemu status jÄ™zyka regionalnego.
ByÅ‚ to czas, gdy na czele Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego staÅ‚ Artur JabÅ‚oÅ„ski. To za jego kadencji dziaÅ‚acze kaszubscy zdecydowali o powoÅ‚aniu Rady, która miaÅ‚a skupiać ekspertów zajmujÄ…cych siÄ™ ochronÄ… i rozwojem jÄ™zyka. W tym samym okresie Zrzeszenie przygotowywaÅ‚o strategiÄ™ jego ochrony i rozwoju.
„W tim czasu dzejarze ùznalë, że to je nôlepszi czas, że czedë mómë ùstôw, mómë strategiã, żebë powoÅ‚ac karno lëdzy, karno ekspertów do tego, żebë sã zajelë wÅ‚ôsnie tÄ… òchronÄ… i rozwijã jãzëkã.”
Obecnie RadÄ™ tworzy 29 osób – wÅ›ród nich dziaÅ‚acze, nauczyciele i wykÅ‚adowcy.
Jednym z pierwszych zadaÅ„ Rady byÅ‚a standaryzacja jÄ™zyka, zasad gramatycznych i pisowni. MiaÅ‚o to szczególne znaczenie wraz z rozwojem nauczania kaszubskiego w szkoÅ‚ach, gdy potrzebne byÅ‚y podrÄ™czniki, materiaÅ‚y dydaktyczne i odpowiednio przygotowane podstawy programowe.
Dziś zakres działalności Rady jest szerszy. Jej eksperci doradzają w sprawach językowych i tłumaczeniowych, wspierają samorządy przy wprowadzaniu dwujęzycznych nazw miejscowości oraz opracowują kaszubskie nazwy związane z nową infrastrukturą transportową.
Bożena Ugowska podkreślała przy tym, że standaryzacja nie oznacza ujednolicania wszystkich odmian kaszubszczyzny. Dotyczy przede wszystkim języka literackiego.
Lokalne dialekty powinny nadal funkcjonować w swojej naturalnej formie. Ważne jest, by ich użytkownicy nie mieli poczucia, że mówiÄ… „gorszÄ…” kaszubszczyznÄ… tylko dlatego, że różni siÄ™ ona od jÄ™zyka używanego w mediach czy w szkole.
SÅUCHAJ: Gość „DzieÅ„ Dobry Kaszuby”: „Bożena Ugowska: 20 lat Rady JÄ™zyka Kaszubskiego”
Po dwóch dekadach dziaÅ‚alnoÅ›ci jedno z najważniejszych wyzwaÅ„ pozostaje niezmienne: jak sprawić, by kaszubski byÅ‚ używany nie tylko podczas lekcji, lecz także w codziennym życiu.
„Më caÅ‚i czas sobie stawiómë nowe wëzwania. Przede wszëtczim, jeÅ›li jidze ò przekôz jãzëkòwi, to tuwò oczywisce chòdzy ò to, żebë jak nôwiãcy gadac pò kaszëbskù, wzmacniac taczi przëkôz w rodzënach.”
Szczególne znaczenie ma – zdaniem Bożeny Ugowskiej – pokolenie dziadków, w którym nadal jest wielu naturalnych użytkowników jÄ™zyka. W części rodzin miÄ™dzypokoleniowy przekaz kaszubszczyzny zostaÅ‚ jednak przerwany. Dlatego jednym z celów jest zachÄ™canie starszych mieszkaÅ„ców Kaszub, by rozmawiali po kaszubsku z wnukami.
Prezes ZKP zwracała uwagę, że sytuacja języka zmieniła się jednak pod jednym istotnym względem. Kaszubszczyzna jest dziś obecna w szkołach, mediach, Kościele i przestrzeni publicznej.
„Dzysô mómë dobré czasë do tegò, żebë gadac pò kaszëbskù.” – mówiÅ‚a.
Zainteresowanie jÄ™zykiem widać również na kursach kaszubskiego dla dorosÅ‚ych organizowanych przez Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie.
ZajÄ™cia odbywajÄ… siÄ™ zarówno stacjonarnie w kilku miejscach na Pomorzu, jak i przez internet. Jak wskazywaÅ‚a Bożena Ugowska, forma online jest szczególnie ważna dla osób, które ze wzglÄ™du na miejsce zamieszkania lub brak czasu nie mogÄ… regularnie dojeżdżać na zajÄ™cia.
Bożena Ugowska i Aleksandra Kosiorek podczas 27. Zjazdu Kaszubów w Gdyni
Podczas rozmowy zapytaliÅ›my prezes ZKP również o życzenie dla Rady JÄ™zyka Kaszubskiego na kolejne dekady.
Bożena Ugowska odpowiedziaÅ‚a, że jej marzeniem jest, aby za 20 czy 50 lat prawie wszyscy Kaszubi mówili po kaszubsku. NadziejÄ™ daje jej m.in. zainteresowanie jÄ™zykiem wÅ›ród mÅ‚odych ludzi oraz rosnÄ…ca liczba osób, które chcÄ… siÄ™ go uczyć.
Oficjalne obchody 20-lecia Rady Języka Kaszubskiego odbędą się 26 września o godz. 10:00 na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Gdańskiego.
Redakcja: Piotr Szyca, Katarzyna Sudoł, Rafał Prokop
Opracowanie: Angelika Kummer
Fot. Radio Kaszëbë
CZYTAJ WIĘCEJ