Muzeum Westerplatte 2800 m² pod ziemią. Prace wkraczają w decydujący etap

Inwestycja za ponad 100 mln zÅ‚ zmieni póÅ‚wysep, nie zakÅ‚ócajÄ…c widoku na sÅ‚ynny pomnik. Otwarcie podziemnej wystawy planowane jest na drugÄ… poÅ‚owÄ™ 2030 r.

CaÅ‚y teren Westerplatte bÄ™dzie nowoczesnym miejscem pamiÄ™ci - mówi dr Jan SzkudliÅ„ski, opisujÄ…c budowÄ™ oddziaÅ‚u Muzeum II Wojny Åšwiatowej.

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 18.11.2026

Podziemny gmach nie przytłoczy pomnika

Budowa nowego oddziaÅ‚u Muzeum II Wojny Åšwiatowej na Westerplatte wkracza w decydujÄ…cÄ… fazÄ™. Wartość caÅ‚ego przedsiÄ™wziÄ™cia przekracza 100 milionów zÅ‚otych. Obecnie wykonawca prowadzi rewitalizacjÄ™ póÅ‚nocnej części póÅ‚wyspu, a w kolejnym etapie roboty przeniosÄ… siÄ™ na poÅ‚udnie – tam, gdzie powstanie gÅ‚ówny budynek wystawienniczy.

Projektanci postawili na dyskrecjÄ™ architektonicznÄ…. Zamiast dominujÄ…cej nad okolicÄ… bryÅ‚y, muzeum zlokalizowane bÄ™dzie pod ziemiÄ…. Celem takiego rozwiÄ…zania jest zachowanie dotychczasowego charakteru przestrzeni, w której każdego roku odbywajÄ… siÄ™ paÅ„stwowe obchody rocznicy wybuchu II wojny Å›wiatowej.

Jak podkreÅ›laÅ‚ na antenie Radia Kaszëbë dr Jan SzkudliÅ„ski, kierownik DziaÅ‚u Naukowego Muzeum II Wojny Åšwiatowej w GdaÅ„sku, inwestycja ma szanować historyczny ukÅ‚ad przestrzenny dawnej Wojskowej SkÅ‚adnicy Tranzytowej:

„Ważnym zaÅ‚ożeniem jest to, że nowy budynek Muzeum Westerplatte znajdzie siÄ™ pod ziemiÄ…, pod tym placem przy napisie „Nigdy wiÄ™cej wojny”, tak by po zakoÅ„czeniu inwestycji teren ten nie ulegÅ‚ znaczÄ…cym zmianom wizualnym. Otoczenie pomnika zmieni siÄ™ w stopniu niewielkim. BÄ™dzie tam oczywiÅ›cie zejÅ›cie do podziemnego budynku, w którym znajdzie siÄ™ wystawa liczÄ…ca okoÅ‚o 2800 metrów kwadratowych powierzchni, ale ci ze zwiedzajÄ…cych, którzy znajÄ… to miejsce z pocztówek czy transmisji, nadal bÄ™dÄ… mogli je rozpoznać”.

UporzÄ…dkowanie narracji i powrót do historycznego ukÅ‚adu

Przez dekady teren póÅ‚wyspu byÅ‚ zagospodarowywany przez różne instytucje, co doprowadziÅ‚o do chaosu informacyjnego. Rewitalizacja ma ujednolicić przekazywane treÅ›ci, wprowadzić dwujÄ™zyczne oznakowanie i odtworzyć dawny przebieg Å›cieżek oraz wybranych obiektów, takich jak magazyny amunicyjne czy fundamenty zniszczonej podczas bombardowania Wartowni nr 5.

PodziaÅ‚ prac na etapy sprawia, że turyÅ›ci i mieszkaÅ„cy nie tracÄ… dostÄ™pu do póÅ‚wyspu. Przez caÅ‚y czas trwania inwestycji można również zwiedzać tymczasowÄ… ekspozycjÄ™ w dawnej elektrowni. O celach tej przemiany dr Jan SzkudliÅ„ski mówiÅ‚ w porannym programie DzieÅ„ Dobry Kaszuby:

„Przez lata Westerplatte byÅ‚o celem różnych inwestycji przez różne podmioty, w zwiÄ…zku z czym powstaÅ‚ tam pewien palimpsest pamiÄ™ci. W tej chwili wszystko to zostanie ujednolicone, tak żeby zwiedzajÄ…cy mógÅ‚ zapoznawać siÄ™ z treÅ›ciÄ… w sposób czytelny i dwujÄ™zyczny. Spodziewamy siÄ™ tego, że kolejni goÅ›cie bÄ™dÄ… mogli tam przyjść i zobaczyć nie tylko zdjÄ™cie z pomnikiem, ale też jednolitÄ…, przystÄ™pnÄ… i nowoczesnÄ… narracjÄ™ historycznÄ…, dziÄ™ki której bÄ™dÄ… mogli uÅ›wiadomić sobie wielowarstwowe znaczenie tego miejsca”.

SŁUCHAJ ROZMOWY: GOŚĆ DDK: Jan Szkudliński

Cenne znaleziska archeologiczne i apel o pamiÄ…tki

GÅ‚ówna wystawa o powierzchni 2800 m² ma opowiadać nie tylko o siedmiodniowej obronie z wrzeÅ›nia 1939 roku, ale także o wczeÅ›niejszych dziejach póÅ‚wyspu (m.in. funkcjonujÄ…cym tu kurorcie) oraz o tragedii polskich więźniów cywilnych rozstrzeliwanych na tym terenie w czasie funkcjonowania niemieckiej filii obozu koncentracyjnego. ZwiedzajÄ…cy zobaczÄ… również odniesienia do innych bitew o wymiarze symbolicznym w dziejach Å›wiata oraz do sÅ‚ynnej wizyty Jana PawÅ‚a II na Westerplatte w 1987 roku.

EkspozycjÄ™ wypeÅ‚niÄ… oryginalne artefakty wydobyte podczas wieloletnich badaÅ„ archeologicznych. WÅ›ród najnowszych odkryć znajduje siÄ™ m.in. Å›wietnie zachowana podstawa jednego z czterech polskich moździerzy broniÄ…cych skÅ‚adnicy – pierwszy tak duży element uzbrojenia przeoczony przez Niemców po kapitulacji zaÅ‚ogi. Na wystawÄ™ trafiÄ… także przedmioty osobiste odnalezione przy szczÄ…tkach obroÅ„ców, w tym przy odkopanych na poczÄ…tku listopada szczÄ…tkach prawdopodobnie legionisty MieczysÅ‚awa Krzaka.

Muzeum wciąż kompletuje zbiory i apeluje do osób prywatnych o przekazywanie rodzinnych pamiÄ…tek. Dr Jan SzkudliÅ„ski zachÄ™caÅ‚ sÅ‚uchaczy do wspóÅ‚pracy z placówkÄ…:

„Ogromna wiÄ™kszość przedmiotów, jakie mamy w kolekcji, to sÄ… wÅ‚aÅ›nie dary, efekty zbiórek czy depozyty. JeÅ›li ktoÅ› z paÅ„stwa posiada pamiÄ…tki historyczne zwiÄ…zane czy to z Westerplatte, czy z II wojnÄ… Å›wiatowÄ… i nie wie, co z nimi zrobić, to zapraszamy – zaopiekujemy siÄ™ nimi i trafiÄ… one do obiegu muzealnego. DziÄ™ki temu przy ich pomocy mÅ‚ode pokolenia bÄ™dÄ… mogÅ‚y nawiÄ…zywać kontakt z przeszÅ‚oÅ›ciÄ…”.

Finał inwestycji planowany na 2030 rok

Projekt samej wystawy, przygotowany we wspóÅ‚pracy z pracowniÄ… Jas Plus Architekci, jest już gotowy i na bieżąco aktualizowany o najnowsze odkrycia archeologów. Prace prowadzone sÄ… zgodnie z harmonogramem wieloletnim, a otwarcie nowego oddziaÅ‚u dla zwiedzajÄ…cych zaplanowano na drugÄ… poÅ‚owÄ™ 2030 roku.

Redakcja: Sylwia Bartosik, Rafał Prokop
Opracowanie: Angelika Kummer
Fot. Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku

CZYTAJ WIĘCEJ