O tym, jak łemkowski szczyt spotyka się z kaszubskim cidem, o słownikach w chmurze i o tym, dlaczego sztuczna inteligencja potrzebuje zaledwie pół nocy, by zrozumieć ducha mniejszości

To nie jest zwykła rozmowa dwóch naukowców – to spotkanie pasjonatów, którzy postanowili przenieść dziedzictwo swoich przodków z zakurzonych regałów wprost do smartfonów. Dr Artur Jabłoński (Uniwersytet Warszawski) oraz prof. Paweł Małecki (AGH Kraków) odkrywają kulisy tworzenia nowoczesnego słownika języka łemkowskiego, który staje się modelem i nadzieją dla digitalizacji kaszubszczyzny.

Z tej rozmowy dowiesz się:

• Jak łemkowski słownik trafił do chmury? – o technicznej rewolucji, która pozwoliła rozproszonemu zespołowi pracować nad bazą danych i naukowym składem w systemie LaTeX.
• Dlaczego profesor Małecki współczuje użytkownikom „cegieł”? – o tym, jak 10 lat pracy i tysiące haseł zamieniono w narzędzie Lemko Tools, z którego każdego dnia korzystają tysiące młodych osób.
• Czy AI rozumie gwarę? – o niezwykłym skrypcie, który w jedną noc wygenerował precyzyjne tłumaczenia na polski i angielski, opierając się na kontekstach i definicjach.
• Czego Kaszubi zazdroszczą Łemkom? – dr Artur Jabłoński o monumentalnym, ale wciąż papierowym słowniku ks. Bernarda Sychty i pilnej potrzebie stworzenia cyfrowego korpusu języka kaszubskiego.
• Co to jest baza RAG i embeddingi wektorowe? – o technologicznym zapleczu, które pozwala łączyć słowa nie tylko po literach, ale po ich głębokim znaczeniu, tworząc fundament pod syntezatory mowy.

Zamiast martwić się o przyszłość języka, badacze dają mu nowe życie – udowadniając, że w dobie cyfryzacji mniejszościowe mowy mogą nie tylko przetrwać, ale i rozkwitnąć dzięki mariażowi technologii z pasją.

Audycja: Rozmowa Na Widnikù Kaszëbë
Rozmawiał: Maciej Józefowicz
Emisja: 14.05.2026