SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 13.04.2026

Kaszubskie nazwy mają być dopisane przy polskich wersjach Jastarni i Kuźnicy. Konsultacje potrwają dwa tygodnie. O szczegółach Piotr Szyca.

„Inicjatywa ma na celu podkreślenie lokalnego dziedzictwa kulturowego oraz wzmocnienie tożsamości kaszubskiej, a ta jest dla nas oczywista, mówi szefowa Jasta Arnickiego oddziału ZKP Marta Gwardzik".

M. Gwardzik: „Język kaszubski jest obecny w codziennej mowie, jest takim elementem kompatybilnym z tym terenem, więc uważam, że bardzo dobrze, że ludzie wjeżdżający na półwysep Chelski do kolejnej miejscowości mogą się zapoznać z nazwami miejscowości w języku kaszubskim. Punkt który pokazuje, że mamy swój język, mamy swoją gramatykę, że mamy swoją kulturę i to bardzo dobrze rozwinięto i jesteśmy z tego bardzo dumni. Uważam, że bardzo dobrze, że ten język kaszubski się pojawia w takiej przestrzeni i nie wróży to źle, nie jest przegrana sprawa języka i kultury kaszubskie, który się tak bębni.

P. Szyca: Konsultacje społeczne dotyczyć będą wprowadzenia dwujęzycznych tablic w Jastarniej Kuźnicy, nie obejmują natomiast Juraty, bo jak tłumaczył wcześniej na naszej antenie burmistrz, ta miejscowość nie ma kaszubskich tradycji. Konsultacje prowadzone są w formie ankiety, formularze są dostępne w siedzibach Urzędu Miejskiego, Moxiru, w Sekretariacie Szkoły Podstawowej oraz stacji turystycznej w Kuźnicy oraz Klubie Seniora w Juracie. Wypełnione należy oddać osobiście bądź poczną, elektroniczną lub tradycyjną. 

Autorzy: P Szyca / zdj. poglądowe

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 09.04.2026

Choć gmina chwali się przywiązaniem do kaszubskich korzeni poprzez dwujęzyczne nazwy ulic, to z dodaniem kaszubskich nazw na rogatkach czekała ponad 20 lat od wprowadzenia przepisów dających taką możliwość.  „Trudno odpowiedzieć skąd ta zwłoka" - skomentował burmistrz Jastarni na naszej antenie podkreślając, że rządzi od dwóch lat.

„Od samego początku tej kadencji też zwracam uwagę na tą naszą tożsamość. kazałem zawisić przed Urzędem flagę kaszubską, aby ten aspekt przynależności właśnie był, jak najbardziej widoczny. Dlatego uważam, że powstanie tych tablic zamieszczeni, to takie będzie zwieńczenie, pokazanie, tutaj też są kaszubi i tu są ludzie, którzy się utożsamiają z tym regionem, z tym językiem. Tym bardziej też widzimy, że już coraz więcej gmin też poszło tym śladem".

Konsultacje społeczne dotyczyć będą wprowadzenia dwujęzycznych tablic w Jastarni i Kuźnicy. Nie obejmują Juraty, bo jak tłumaczy burmistrz - ta miejscowość nie ma kaszubskich tradycji. Zbieranie opinii to ustawowy wymóg, ale Bartosz Selin jest przekonany, że odzew mieszkańców będzie pozytywny.  

„Ja sam wierzę, że tak będzie i ja sam będę głosował na tym, żeby te nazewnictwo, miejscowości Jastarnia i Kuźnica były właśnie w języku kaszubskim i polskim".

SŁUCHAJ: Gość Dzień Dobry Kaszuby - Dwujęzyczne tablice w Jastarni. Ruszają konsultacje 09.04.2026

Konsultacje w formie ankiety potrwają od 13. do 26. kwietnia. Burmistrz dodawał na naszej antenie, że ten rok w gminie upłynie także na świętowaniu stulecia portu w Jastarni. Rozmowy posłuchacie na radiokaszebe.pl. 

Autorzy: S. Bartosik, K. Sudoł, R. Prokop / zdj. Radio Kaszëbë

 SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 31.03.2026

„Lektorem będzie Remus” - zdradził na naszej antenie twórca odpowiadający m.in. za scenariusz i reżyserię. Opowieść o historii ziemi kościerskiej rozpocznie się od epoki lodowcowej i będzie przesiąknięta kaszubskimi legendami. 

Tomasz Potejko:

„Skąd się wzięły moreny, więc pokażą się zlodowacenia. Będzie nawiązanie do legend. I tu się zaraz pokażą nam stolemy, które rzucały kamieniami kształtując te grunty. Kosierzyna ma właśnie to fajne połączenie legend i prawdy historycznej. Można to bardzo fajnie wymieszać ze sobą. Oczywiście trzeba to podkreślić, ponieważ w dzisiejszej epoce fejków wszystkich, no nie chciałbym, żeby nagle ktoś pomyślał sobie, że kiedyś istniały takie nieudowodnione naukowo postacie.”

SŁUCHAJ: Gość Na Widniku Kaszëbë - Historia Kościerzyny i AI. Film o dziejach ziemi kościerskiej 31.03.2026

Twórca sięga po materiały archiwalne oraz algorytmy sztucznej inteligencji. - Zobaczymy dawne wydarzenia w nowej formie - mówi Krzysztof Jażdżewski z Muzeum Ziemi Kościerskiej, które czuwa nad prawdą historyczną w tej produkcji. 

Krzysztof Jażdżewski:

„Przede wszystkim trzeba pójść z duchem czasu. A z drugiej strony się cieszymy też z tego, że możemy korzystać z tych najnowszych technologii. No bo przecież, o czym pan reżyser nie powiedział, o tych miejscach. My je mamy gdzieś na pocztówkach, na zdjęciach, a my tak de facto możemy je ożywić. Może ta osoba w nich być zobrazowana, może z nich wyjść. Sam budynek można pokazać w zupełnie innym kontekście.”

„COSTERINA – Historia ukryta w lasach” będzie pełnometrażową produkcją o długości około 90-u minut. Ma być gotowa jesienią tego roku. Zainteresowanych szczegółami odsyłam do naszej strony internetowej, do zakładki z podcastami.

Autorzy: S.Bartosik, M. Józefowicz, K. Janczewska / zdj. Radio Kaszëbë

W aplikacji mobilnej „WŁApka” dodano zakładkę „Słownik kaszubski”.  Okazją były obchody Dnia Jedności Kaszubów - podkreślono w komunikacie gminy Władysławowo. Przypomnę, że bezpłatna “WŁApka” łączy w sobie funkcję informatora z życia gminy oraz przewodnika turystycznego. Teraz dzięki współpracy samorządu z Fundacją Kaszuby - można w niej błyskawicznie odnaleźć odpowiednie, kaszubskie słowa.

Fundacja Kaszuby opracowała „Internetowi słowôrz Kaszëbsczégò jãzëka" | „Internetowy słownik języka kaszubskiego".  Samą “WŁApkę” natomiast znajdziecie m.in. na internetowej stronie gminy Władysławowo. 

Autorzy: S. Bartosik / zdj. Urząd Miejski we  Władysławowie

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 13.03.2026

Na konferencji przed zbliżającym się świętem porozmawiają o wielowymiarowości kultury kaszubskiej.

Ryszard Kalkowski, wójt gminy Szemud:

„Më jedzemë do stolicë, do Warszawë, na zaproszenié téż zespòłu parlamentarnégò do marszałka, pana Czarzastégò. Tam je wiôlgô ùroczëstosc, własnie dzys zespòł parlamentarny przëpòmniôł wszëstczim, że ten Dzéń Jednotë Kaszëbów własnie je w strëmiannikù. A më jedzemë własnie z przédniczką najigò partù, Benią Bieszke. Jedze z nama przedstawicélka szkòlnëch, pani Lucyna, co ùczi kaszëbsczégò. Także pòzdrowiômë wszëstczich szkòlnëch na całëch Kaszëbach.”

Debatę będzie można śledzić na żywo w mediach społecznościowych Sejmu i Senatu oraz Kaszubskiego Zespołu Parlamentarnego. Konferencja rozpoczyna się o 12.00.

Autorzy: S. Bartosik, P. Szyca / zdj. wikipedia.pl

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 11.03.2026

Warsztaty tradycyjnie odbędą się na Wydziale Filologicznym. Lektorką kolejny raz będzie dr Bożena Ugowska, pisarka, tłumaczka i prezeska Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, która ma na koncie wiele kursów kaszubskiego dla dorosłych. Zapowiada, że zajęcia zacznie od podstaw.

„Dlô wszëtczich w terenie samorodnëch, w terenie w sùmce i pòdszkòlëc i ògóle zaznajomic sã z jãzëkiem kaszëbsczim, pòznac gò – tëch, co rozëmieją i tëch, co gò nie rozëmieją. Także wëkładë są przelëczonë i mëszlã, że to mòże bëc dobrô wrëba na to, żebë w jãzëkù zacząc cos dlô se òd nowa robic. Te kursë pòkazëją, że na nich je baro dëżo młodzeżë, kòtrô mô ju wele 18–19 lat i mëszlã, że to je baro dobrô wrëba dlô tëch wszëtczich. Cieszã sã rad".

Oprócz ortografii i gramatyki kursanci zaznajomią się z kaszubską literaturą. Kurs jest bezpłatny, a o udziale decyduje kolejność zgłoszeń - zaznaczono na stronie Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego. Zajęcia rozpoczną się 24. marca i - z wakacyjną przerwą - potrwają do grudnia.

Autorzy: P. Szyca / zdj. UG

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 23.02.2026

„To też forma zachęty, bo liczba uczęszczających na te lekcje maleje, pod koniec ubiegłego roku było ich 50"- mówi  Paweł Kowalewski, członek Zarządu Rady Powiatu Kartuskiego.

„Nie wiemy właśnie z czego do końca to wynika. Podejrzewamy, że w natłoku różnych zajęć obowiązków. tego, że młodzież częściej ma po 40 godzin zajęć w tygodniu. I ten język gdzieś schodzi na dalszy plan. I niejednokrotnie uczniowie właśnie nie podejmują już tej kontynuacji nauki języka kaszubskiego ze szkoły podstawowej. Patrząc tak logicznie, tych uczniów powinno być najwięcej uczących się języka kaszubskiego. No i postanowiliśmy tutaj wspólnie podjąć takie działania, aby przygotować taką formę wsparcia".

Stypendium będzie obowiązywać od przyszłego roku szkolnego we wszystkich szkołach ponadpodstawowych prowadzonych przez samorząd powiatu kartuskiego. Wypłacane będzie przez 10 miesięcy, zawsze po zakończeniu semestru.  

Autor: P. Szyca / zdj. poglądowe

W konsultacjach wzięło udział 222 mieszkańców gminy, spośród których 215 osób, czyli 97% uczestników, opowiedziało się za wprowadzeniem dodatkowych nazw miejscowości w języku kaszubskim. Poza nazwami miejscowości Gmina Kosakowo planuje także częściową wymianę tablic z nazwami ulic. Na ten cel zabezpieczono środki w budżecie gminy na ten rok.

Niedawno proces wymiany tablic na dwujęzyczne rozpoczął się w sąsiedniej gminie Puck.  

Autor: P. Szyca / zdj. UG w Kosakowie 

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 20.01.2026

W ankiecie pytają o różne aspekty użycia języka kaszubskiego i polskiego oraz doświadczenia związane z życiem na Kaszubach. To część projektu MULTILING-HIST finansowanego przez Europejską Radę do spraw Badań Naukowych.

„Oczekujemy, że wyniki lepiej wyjaśnią kluczowe czynniki przyczyniające się do stabilnej wielojęzyczności w różnych miejscach na świecie" – wyjaśnia Artur Jabłoński, członek zespołu badawczego.

Ankieta jest anonimowa, jej wypełnienie zajmie maksimum 30 minut. W podziękowaniu za udział w badaniu można otrzymać e-booka  - „Kaszubi. Wspólnota narodowa” autorstwa Artura Jabłońskiego.

Autorzy: S. Bartosik, P. Szyca / zdj. UW

SŁUCHA INFORMACJI: KLËKA, 15.01.2026

Grupę skrzyknięto w ubiegłym roku na potrzeby jednego wydarzenia, ale pomysł wspólnego grania chwycił i tak powstał świąteczny projekt. "Zespół tworzą lokalni artyści" – mówi Marcin Szmytke – a na koncercie wspierać go będzie Schola ”Pod Niebiosa” działająca przy stężyckiej parafii.

"Kolędy, pastorałki, utwory muzyczne w języku polskim, kaszubskim, będzie miłorodzinnie, świątecznie. Zespół Bùten Szëkù powstał w zeszłym roku na promocję książki do nauki języka kaszubskiego, Emilii Maszke i tak poleciało po prostu i pociągnęliśmy to trochę dalej. Postanowiliśmy zrobić najpierw nasz repertuar, który już mamy. W październiku stwierdziliśmy, że chcemy spróbować zrobić materiał kolędowy i udało nam się go skończyć."

Koncert auli stężyckiej biblioteki odbędzie się 16. stycznia o 18.00. Wstęp jest wolny, ale trzeba wcześniej zarezerwować miejsce.  

Autorzy: S. Bartosik, P. Szyca / zdj. Gminna Biblioteka Publiczna w Stężycy

• Jego wynik budzi podziw, bo po raz pierwszy w historii uzyskano 100% zarówno w części pisemnej, jak i ustnej.

• Szczepan kaszubski ma we krwi, bo nauczycielką tego języka jest jego mama – Iwona Makurat.

• Za swój wyczyn najlepszy maturzysta otrzymał 15 000 złotych.

Wręczenie nagrody odbyło się podczas Dyktanda Kaszubskiego w Stężycy. Kiedyś jej fundatorem był Grzegorz Szalewski, teraz jego dzieło kontynuują: żona i córka Katarzyna

POSŁUCHAJ INFORMACJI

Szczepan Makurat o maturze kaszubskiej

„Ta nagroda była na tyle wysoka, żeby też faktycznie była motywacją. Chcę motywować takich uczniów i taki wysiłek, który niestety nie jest w żaden sposób inny gratyfikowany. To znaczy, zdanie wysoko matury z języka kaszubskiego nie daje ani przepustki na studia wyższe w konkretnych kierunkach. Także, staramy się, żeby ta motywacja była choćby w tej nagrodzie".

Nagrody otrzymały trzy osoby. Obok rekordzisty z Kościerzyny na podium znalazły się jeszcze uczennice Liceum Ogólnokształcącego w Kartuzach. W tym roku maturę z kaszubskiego zdawało 31 osób. Połowa z nich była spoza Kaszub.

Jak podkreślał na naszej antenie zastępca dyrektora ds. artystycznych w Chojnickim Centrum Kultury – w tym wydarzeniu istotne jest, że kaszubski to nie gwara, a pełnoprawny język mający świetną reprezentacją w regionie. Świadczy o tym coraz większe zainteresowanie młodzieży konkursem recytatorskim ECO-Art

- Młodzież naprawdę interesuje się językiem i robi to zawodowo. Ja nie jestem specjalistą od języka kaszubskiego, zresztą uczę się zaledwie języka kaszubskiego, ale zawsze w jury zasiada toż osoba, która jest za to odpowiedzialna i też pomaga tej młodzieży. Zwraca uwagę na rzeczy, które należałoby jeszcze poprawić, ale z tego co słyszałem wczoraj, to analiza i jakaś taka synteza tej wiedzy na temat języka kaszubskiego jest całkiem niezła. Młodzież naprawdę mówi świetnie po kaszubsku.

SLËCHÔJ: „Język kaszubski stał się viralowy” – Grzegorz Szlanga o Dniach Kultury w Chojnicach

Ważną częścią Dni Kultury w Chojnicach są Spotkania teatralne „Zdrzadniô Tespisa”, które odbędą się w ten weekend. Wystąpi m.in. Teatr Zymk z kaszubskojęzycznym spektaklem „Moby Dick”, inspirowanym powieścią Hermana Melville’a.

- Ja jestem bardzo ciekawy co oni z tym tekstem, arcytrudnym, bo to mimo wszystko jest proza, a nie dramat. Więc jestem ciekaw co oni tym zrobią. Serdecznie też przy okazji wszystkich Państwa z regionu zachęcam do tego, żeby do nas przyjechać, do Chojnickiego Centrum Kultury. Festiwal rozpocznie się w sobotę od godziny 16. No i właśnie wystąpi ten Teatr Zymk i już się wszyscy nie możemy doczekać.

SLËCHÔJ: „Język kaszubski stał się viralowy” – Grzegorz Szlanga o Dniach Kultury w Chojnicach

Dni Kultury Kaszubsko-Pomorskiej w Chojnicach to także m.in. piątkowe warsztaty “Malowanie na szkle” czy niedzielny koncert młodych talentów. Rozmowy posłuchacie jeszcze na radiokaszebe.pl.

Adela Kuik-Kalinowska jest literaturoznawcą. Zawodowo spełnia się wykładając na Uniwersytecie Pomorskim w Słupsku, a Kaszuby mają szczególne miejsce w jej badaniach i twórczości. Jako poetka zadebiutowała w 1997 roku wierszami kaszubskojęzycznymi, a jej utwór „Je we miã Bóg” zdobył nagrodę nagólnopolskim Konkursie Literackim im. Mieczysława Stryjewskiego. Do tej pory ukazały się trzy tomiki z jej kaszubsko-polskimi utworami.

Adela Kuik-Kalinowska tworzy także prozę w języku kaszubskim i tłumaczy kaszubską twórczość na język polski. Kaszubską Nagrodę Literacką wręczono razem z Pomorskimi Nagrodami Literackimi „Wiatr od morza” na gali w zabytkowych murach Centrum św. Jana w Gdańsku

Autorzy: S. Bartosik, P. Szyca / zdj. Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego

POSŁUCHAJ INFORMACJI

„Takim mostem w przyszłość i przeszłość jest język kaszubski, dlatego używajmy go w domu czy w urzędzie" – zachęcają przez cały rok w powiecie puckim. O szczegółach Piotr Szyca.

Piotr Szëca: „Znóny z kabaretu Pùrtce, Szemón Héla jãzëka so nauczëł w dodómie, ale tiż w szkòle. Dzys sam je szkólnym i ùczi jinëch. Jak mie pòwiedzół sygnie leno gôdac pò kaszëbskù doma a tedë ten jãzëk nie zadżinie.”

Szëmón Hela: „Jô mëszla, że taczim dobrim lekarstwem je to, żëbë le do së gôdac pò kaszëbskù, bo jak më bãdzemë doma gôdëlë pò kaszëbskù, tej me nie mdzemë mùszëlë tégò léczëc, bò to bãdze pò prostu zdrów.”

P. Szëca: „Starosta pùcczi, Jarosław Białk pò kaszëbskù gôdô na co dzéń, w ùrzãdze i je z tego baro búszny.”

J. Białk: „Wiele młodëch lëdzy achtnie jãzëk kaszëbsczi jak ùczi so gò w szkòłach, ale tiż chòdzy ò to, żebë ten jãzëk żił w najich rodzëznach, w najich domòstwach, w najich ùrządach i z tim më ni mómë problemù. Jak ti chto przindzë do ùrzãdu i jô wiem, że òn gôdô pò kaszëbskù, to mie so òd razù w pòdswiadomòscë włącziwô i jô so przestôwióm na kaszëbsczi. Doma z mëmką, z bracynoma, z sostrą jô nawetka bë nie rozmiôł gôdac pò pòlsku to bë mie czësto nie wëchôdało.”

P. Szëca: „W tim rokù Rada Europë apelëjë do Europejczików, żebë wiâcy ùczëlë so cëzéch jãzëków. Tej chto jiż kaszëbsczégò nie znaje, wiedno mòże nauka zacząc. P. Szëca, RK”

Autorzy: S. Bartosik, P. Szyca / zdj. ilustracyjne

POSŁUCHAJ INFORMACJI

Istotą konkursu było zaproponowanie kaszubskich określeń na nowe zjawiska czy terminy. Jako najlepsze uznano “achtik” oraz „italszczi plińc”.

– Jarosław Bisewski, który wygrał ten konkurs, zaproponował słowo „schtik” czyli „like”. I tu bym chciała wszystkich Państwa serdecznie zachęcić do używania tego słowa. My już w Starostwie Powiatowym nie mówimy i nie prosimy o „lajki”, tylko prosimy właśnie o „achtiki”. Bardzo się naprawdę wszystkim spodobał. Komisja Konkursowa się długo zastanawiała, bo było kilkanaście różnych propozycji. Była sztuczna inteligencja, było tam jeszcze kilka innyh słów, ale ten „achtik” od razu wszystkim przypadł do gustu. Ale wyróżniliśmy też chłpca ze Szkoły Podstawowej- Mikołaj Pieper- „itlszczi plińc” jako pizza.

Żanna Sępińska – naczelnik Wydziału Aktywności Społecznej w Starostwie Powiatowym w Pucku zapowiedziała już kolejne edycje konkursu „Rzecze to pò kaszëbskù”, w kolejnych latach. Natomiast w ramach obchodów Roku Języka Kaszubskiego publikowane będą jeszcze filmy nakręcone z tej okazji.

– Od początku roku pomalutku staramy się rozmawiać, promować język kaszubski. Rozmawiać z uczniami, z dorosłymi i będą pojawiać się różne filmiki, które od pozątku roku nagrywaliśmy, różne wywiady, różne zabawne tez rozmowy.

W Starostwie Powiatowym w Pucku myślą już też o trzydniowej konferencji popularnonaukowej z częścią dla dzieci i młodzieży. To pod koniec roku. W planach jest też biesiada kaszubska. Rozmów z gośćmi naszego wyjazdowego studia posłuchacie jeszcze na radiokaszebe.pl.

Autorzy: S. Bartosik, P. Szyca / zdj. Facebook Starostwo Powiatowe w Pucku