Język kaszubski znika z domów. Naukowcy alarmują w Wejherowie

O tym, jak kluczowe dla przetrwania tożsamości regionalnej jest mówienie po kaszubsku na co dzień, dyskutują badacze zgromadzeni w Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie. Dwuosobowa konferencja naukowo-popularna „Kaszuby-Pomorze-Słowiańszczyzna” stała się przestrzenią do zaprezentowania najnowszych, niepokojących wyników badań nad przekazem międzypokoleniowym. Z danych przedstawionych przez ekspertów wynika wprost, że brak używania kaszubszczyzny w relacjach rodzinnych stawia przyszłość tego języka pod dużym znakiem zapytania

Alarmujące dane. Przekaz międzypokoleniowy zamiera

Kluczowym punktem obrad stała się prezentacja wniosków zawartych w pierwszym tomie publikacji „Różnorodność językowa w Polsce” pod redakcją prof. Nicole Dołowy-Rybińskiej oraz dr. Macieja Mętraka. Zaprezentowane statystyki wskazują na postępujący spadek wykorzystania języka w codziennym życiu.

„Tylko 44% do swoich własnych dzieci czy też wnuków mówiło po kaszubsku. Większość, 56%, w ogóle kaszubskiego nie używała, a mówimy tylko o tej grupie aktywnie znającej język kaszubski. To też zostało pokazane w coraz słabszych praktykach językowych, czyli najkrócej mówiąc, to gdzie, z kim i jak często kaszubski jest używany” –  alarmuje o zagrożonym przekazie międzypokoleniowym prof. Nicole Dołowy-Rybińska, socjolingwistka i kulturoznawczyni.

Problem nie leży zatem wyłącznie w znajomości reguł czy słownictwa, ale przede wszystkim w zanikaniu naturalnych sytuacji komunikacyjnych w środowisku domowym.

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 23.10.2026

Szkoła nie zastąpi żywej mowy w domu

Do kwestii historycznych i współczesnych uwarunkowań odniósł się dr Artur Jabłoński, analizując m.in. praktyki tępienia języka kaszubskiego w placówkach oświatowych w okresie PRL. Ekspert zwrócił uwagę, że choć obecnie edukacja formalna pełni ważną rolę, to bez wsparcia ze strony rodziny język nie przetrwa.

„Jak sã noma Kaszëbom nie mdze chcało gôdac pò kaszëbsku, to ten jãzëk nie przéderchô na nastãpné pòkòlenia, bò to je wiedzec, że jãzëk té żëje nié jak chtos napisze jego gramatika abò słowôrz - ale żëje té, czë sã w tim jãzëku gôdô” – gôdô dr Artur Jabłońsczi,  samorządowc, dzëjôcz spòłeczny i òswiatowy.

Bogaty program konferencji i promocja książki

Spotkanie w wejherowskim muzeum to nie tylko rozważania nad kondycją języka, ale również szeroki przegląd tematyki historycznej i społecznej. W trakcie prelekcji podjęto m.in. wątki kaszubskiego feminizmu oraz muzealizacji kultury kaszubskiej w Prusach Zachodnich na początku XX wieku.

Wydarzeniu towarzyszy promocja książki pod redakcją prof. Nicole Dołowy-Rybińskiej i dr. Macieja Mętraka. Drugiego dnia obrad uczestnicy pochylą się m.in. nad rolą kobiet w kształtowaniu i pielęgnowaniu kultury Kaszub.

Autor: Piotr Szyca
Opracowanie: Weronika Koszałka
Fot. Radio Kaszëbë

CZYTAJ WIĘCEJ

• Żukowo: V Konferencja Sołtysów Pomorza

• W Wejherowie o Kaszubach. Konferencja naukowa już w październiku

• Jak czytać Majkowskiego? Konferencja dla nauczycieli w Gdańsku