Morświny w Bałtyku giną przez hałas. Zatoka Pucka kluczem do ochrony


November 16, 2026

Populacja morświna w Bałtyku liczy poniżej 500 osobników. Dr hab. Agnieszka Kijewska wskazuje, jak chronić te ssaki w Zatoce Puckiej bez zakazu turystyki. „Populacja bałtycka jest w bardzo marnym stanie” - mówi biolożka i działaczka Fundacji Kota Morskiego. „W odrodzeniu przeszkadzają jej teraz głównie hałas i brak ryb”

Morświn bywa potocznie nazywany bałtyckim delfinem, jednak w rzeczywistości jest jego dalszym kuzynem o zupełnie innym temperamencie. W przeciwieństwie do towarzyskich delfinów, morświny unikają kontaktu z ludźmi i nie tworzą dużych stad – polują samotnie lub w niewielkich grupach rodzinnych. W wodzie poruszają się dzięki precyzyjnej hydrolokacji, emitując dźwięki o częstotliwości około 130 kHz, niesłyszalne dla ludzkiego ucha.

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 16.11.2026 

Zdziesiątkowane przez wojnę, dziś przegrywają z hałasem

Sytuacja gatunku w naszym morzu jest dramatyczna. Według szacunków badaczy populacja bałtycka liczy obecnie prawdopodobnie niecałe 500 osobników. Historycznie tych ssaków było tak dużo, że ich skór i tłuszczu używano do uszczelniania ekwipunku rybackiego. Załamanie przyszło w połowie XX wieku.

„Natomiast II wojna światowa ze swoim hałasem, ze swoimi podwodnymi minami, generalnie przetrzebiła mocno tę populację. Bałtyk jest bardzo płytkim akwenem, w którym hałas czyniony przez wojnę był czymś śmiertelnym w sumie dla nich, dlatego że ten zmysł hydrolokacji u morświnów był zupełnie zaburzony. Później nie dbano o ich populację” – wyjaśniała dr hab. Agnieszka Kijewska w audycji Dzień Dobry Kaszuby.

Współcześnie największym zagrożeniem ponownie okazuje się hałas, który zagłusza zmysły waleni, utrudniając im zdobywanie pożywienia i komunikację. Ekspertka podkreśla, że duże statki handlowe nie są głównym winowajcą, ponieważ poruszają się po wyznaczonych torach wodnych, które morświny potrafią omijać. Problemem jest rozproszona, niekontrolowana aktywność na wodzie.

„Jeżeli chodzi o takie aktywności, które są zupełnie niekontrolowane, to oczywiście silniki mechaniczne i śruby, generalnie tego typu napędy wytwarzają sporą presję, jeżeli chodzi o zanieczyszczenie hałasem. Tak samo zresztą jak ewentualne dźwięki wydawane przez inne urządzenia echolokacyjne. Rybacy używają również echosond do lokacji stad ryb, ale także wędkarze, czasem turyści lub nurkowie” - wskazywała biolożka.

SŁUCHAJ ROZMOWY: GOŚĆ DDK - Agnieszka Kijewska

Spór o Zatokę Pucką: Strefy zamiast całkowitych zakazów

Zatoka Pucka oraz Zatoka Gdańska to dla bałtyckich morświnów obszary strategiczne – służą jako żerowiska dla młodych osobników, szczególnie w okresie od wiosny do jesieni (od marca do października). Pokrywa się to ze szczytem sezonu turystycznego, co rodzi napięcia wokół projektowanych przez Urząd Morski w Gdyni planów ochrony, m.in. w rejonie Ryfu Mew. Przedsiębiorcy i wodniacy obawiają się paraliżu branży i wrzucania do jednego worka głośnych skuterów wodnych oraz bezemisyjnych sportów wiatrowych.

Dr hab. Agnieszka Kijewska opowiada się za wyważonym podejściem. Jej zdaniem kitesurfing czy windsurfing nie generują hałasu groźnego dla ssaków, o ile ich obszar zostanie odpowiednio uregulowany.

„Fundacja generalnie usiłuje zawsze zajmować pewne zdroworozsądkowe pozycje względem tego typu tematów. Uważamy, że pewne obostrzenia dotyczące produkcji dźwięku w tych okolicach są konieczne, natomiast niekoniecznie trzeba podchodzić do tego z kompletną prohibicją. Ograniczyłabym po prostu strefę aktywności turystycznej, czy tego typu sportów, do jakichś ściśle określonych miejsc, tak żeby ssaki morskie były w stanie ich unikać” – oceniła działaczka Fundacji Kota Morskiego.

Polsko-włoski projekt na rzecz odbudowy gatunku

Biolożka przypomniała o pionierskich badaniach śp. prof. Krzysztofa Skóry oraz bieżących osiągnięciach Stacji Morskiej w Helu. Do tych działań własną inicjatywę chce dołożyć Fundacja Kota Morskiego. Organizacja planuje współpracę z partnerem z Włoch (specjalizującym się w przywracaniu delfinów naturze), aby stworzyć w Zatoce Puckiej bezpieczne warunki sprzyjające rozrodowi dzikich morświnów.

Ochrona tego gatunku to nie tylko walka o pojedyncze zwierzę, ale o kondycję całego akwenu. Jako topowy drapieżnik, morświn zamyka bałtycki łańcuch pokarmowy, a jego obecność świadczy o stabilności lokalnego ekosystemu.

Redakcja: Sylwia Bartosik
Opracowanie: Agnieszka Łukask
Fot. Adobe Stock

CZYTAJ WIĘCEJ